Üst hakkı, bir taşınmazın malikinden başka bir kişiye arazinin üstünde veya altında yapı yapmak ya da mevcut bir yapıyı muhafaza etmek yetkisi veren irtifak hakkıdır. Bu hak sayesinde arazi mülkiyeti malikte kalırken yapı, üst hakkı devam ettiği sürece hak sahibine ait olur. Ancak hakkın kapsamı yalnız “arsa üzerine bina yapma izni” olarak görülmemelidir; süre, devir, bedel, yapı türü, kullanım amacı, sona erme ve tazminat hükümleri tapu işlemi öncesinde açıkça kurulmalıdır.
Her üst hakkı tapuda ayrı bir taşınmaz sayfasına kaydedilmez. Hak önce yükümlü taşınmazın tapu kaydına irtifak olarak tescil edilir. Ancak devredilebilir olması ve en az otuz yıl için kurulması gibi bağımsız ve sürekli hak koşullarını taşıyorsa, hak sahibinin istemiyle ayrı bir tapu sayfasına taşınmaz olarak kaydedilebilir. Bu ayrım; devir, miras, ipotek ve proje finansmanı bakımından önemlidir.
Üst (İnşaat) Hakkı Nedir?
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK) m. 826 uyarınca taşınmaz maliki, üçüncü kişi lehine arazinin altında veya üstünde yapı yapmak ya da mevcut bir yapıyı muhafaza etmek yetkisi veren bir irtifak hakkı kurabilir. Böylece bütünleyici parça ilkesine istisna getirilir: Arazi maliki arsanın, üst hakkı sahibi ise hakkın süresi boyunca yapının maliki olur.
Üst Hakkının Hukuki Tanımı
Üst hakkı sınırlı ayni haktır ve tapu siciline tescil edildiğinde yalnız sözleşmenin taraflarına karşı değil, herkese karşı ileri sürülebilir. Hak yeni bir yapı yapmak için kurulabileceği gibi arazide bulunan bir yapıyı muhafaza etmek için de kurulabilir. Yapının türü, konumu, ölçüsü ve kullanım amacı resmî senet, onaylı proje, imar mevzuatı ve ruhsat koşullarıyla uyumlu olmalıdır.
Üst hakkı, araziyi satın almadan yapı üzerinde süreli mülkiyet sağlayabilir; fakat hak sahibine arazi üzerinde sınırsız tasarruf yetkisi vermez. Kullanım, tescilde ve kuruluş belgelerinde belirlenen kapsamla sınırlıdır. İmar planı, yapı ruhsatı, çevre ve kamu hukuku kuralları üst hakkından bağımsız olarak uygulanır.
Üst Hakkının Türk Medeni Kanunu’ndaki Yeri
Üst hakkının kurulması ve kapsamı TMK m. 826–827’de; hakkın sona ermesinin yapıya etkisi, bedel ve teminat meseleleri m. 828–830’da; süresinden önce devir m. 831–833’te; irat ve süre m. 834–836’da düzenlenir. Tapuda ayrı sayfaya kaydedilebilen bağımsız ve sürekli haklara ilişkin genel esas ise TMK m. 998’de yer alır.
Üst Hakkının Temel Özellikleri Nelerdir?
- Arazi malikinden başka bir kişiye yapı yapmak veya mevcut yapıyı korumak yetkisi verir.
- Tapu siciline tescille ayni hak olarak kurulur.
- Aksi kararlaştırılmadıkça devredilebilir ve mirasçılara geçer.
- En çok yüz yıl için kurulabilir; sürenin sonunda yeni bir üst hakkı kurulması mümkündür.
- Bağımsız ve sürekli nitelik taşıması hâlinde ayrı tapu sayfasına kaydedilebilir.
- Kapsamı; yapı türü, konumu, kullanım amacı, süre, bedel ve sözleşmedeki sınırlamalarla belirlenir.
Üst Hakkının Hukuki Niteliği ve Özellikleri
Ayni Hak Olarak Üst Hakkı
Üst hakkının kira sözleşmesinden temel farkı, tescille ayni hak meydana getirmesidir. Kira esasen taraflar arasında kişisel hak doğururken üst hakkı tapu sicilindeki tescile dayanır. Bununla birlikte üst hakkının varlığı, proje için yapı ruhsatı veya başka bir idari iznin kendiliğinden alınmış olduğu anlamına gelmez.
Hak sahibi yapıyı kuruluş amacına uygun biçimde kullanabilir ve sözleşme izin veriyorsa kiraya verebilir. Yapının veya hakkın ekonomik olarak değerlendirilmesi, tapu kaydındaki kısıtlamalara ve kalan süreye bağlıdır. Yapıyı üst hakkından bağımsız biçimde devretmek çoğu durumda mümkün değildir; yapı mülkiyeti hakkın varlığına bağlıdır.
Bağımsız ve Sürekli Üst Hakkı Nedir?
“Bağımsız” nitelik, hakkın belirli bir kişiyle veya hâkim taşınmazla ayrılmaz biçimde bağlı olmamasını ve devredilebilir olmasını ifade eder. “Sürekli” nitelik için hakkın süresiz ya da en az otuz yıl için kurulmuş olması gerekir. Bu koşulları taşıyan üst hakkı, hak sahibinin istemi üzerine tapu kütüğünde ayrı bir sayfaya taşınmaz olarak kaydedilebilir.
Ayrı sayfaya kayıt, arazi mülkiyetini hak sahibine geçirmez. Kayıt; hakkın bağımsız işlem görebilmesini, üzerinde koşulları varsa rehin ve başka sınırlı ayni haklar kurulabilmesini kolaylaştırır. Bankanın kredi vermesi veya ipoteği kabul etmesi ise otomatik değildir; kalan süre, bedel yükümlülüğü, proje, gelir, tescil sınırlamaları ve değerleme ayrıca incelenir.
Üst Hakkının Tapuya Tescili Nasıl Yapılır?
Üst hakkı, tapu müdürlüğünde düzenlenen resmî senet ve yükümlü taşınmazın tapu kaydına yapılan tescille kurulur. Adi yazılı sözleşme, taraflar arasında bir hazırlık veya taahhüt niteliği taşısa bile tek başına ayni hakkı meydana getirmez. Başvurudan önce maliklik, temsil yetkisi, takyidatlar, imar ve proje durumu ile hakkın kurulmasına engel kayıtlar incelenmelidir.
Üst Hakkı Nasıl Kurulur?
Üst Hakkı Sözleşmesi Nasıl Yapılır?
Kuruluş belgesi yalnız hak tanımıyla sınırlı bırakılmamalıdır. En azından aşağıdaki konular somut ve ölçülebilir biçimde düzenlenmelidir:
- Hakkın uygulanacağı alan, yapının konumu, türü, büyüklüğü ve kullanım amacı,
- Başlangıç ve bitiş tarihi ile teslim koşulları,
- Peşin bedel veya dönemsel üst hakkı iradı, artış yöntemi ve ödeme zamanı,
- Ruhsat, proje, inşaat, bakım, sigorta, vergi ve işletme giderlerinin paylaşımı,
- Devir, miras, kiralama, rehin ve finansmana ilişkin sınırlar,
- Temerrüt ve ağır sözleşme ihlalinde uygulanacak yöntem,
- Süre sonunda yapının durumu, bedel veya bedelsizlik kararı ve teslim usulü,
- Uyuşmazlık çözümü, bildirim adresleri ve delil düzeni.
Üst hakkının içerik ve kapsamına ilişkin ayni hükümler resmî senette açıkça gösterilmelidir. Tarafların yalnız kişisel borç doğuran bazı anlaşmalarının sonraki malik veya hak sahiplerine etkisi için kanunun izin verdiği ölçüde tapu siciline şerh ya da tescil gerekip gerekmediği ayrıca değerlendirilmelidir.
Tapuda Üst Hakkı Kurulma Süreci
- Tapu ve taraf kontrolü: Güncel tapu kaydı, malik, temsil yetkisi, ipotek, haciz, şerh ve mevcut irtifaklar incelenir.
- Teknik kapsamın belirlenmesi: Hak alanı, proje, yapı türü ve kullanım amacı imar kayıtlarıyla karşılaştırılır.
- Kuruluş şartlarının hazırlanması: Süre, bedel, devir, yapı yükümlülüğü ve sona erme sonuçları belirlenir.
- Tapu başvurusu: Malik ve hak sahibi veya yetkili temsilcileri tapu müdürlüğüne başvurur. Başvuru, uygun dosyalarda Web Tapu üzerinden başlatılabilir.
- Resmî senet ve tescil: Tapu müdürlüğünde resmî işlem tamamlanır ve üst hakkı yükümlü taşınmazın kaydına tescil edilir.
- Ayrı sayfaya kayıt: Hak bağımsız ve sürekli nitelikteyse, istem üzerine ayrı tapu sayfasına kaydı değerlendirilir.
Üst Hakkı Kurulurken Dikkat Edilmesi Gerekenler
Tapuda üst hakkı kurulabilmesi, planlanan yapının imar hukukuna uygun olduğunu tek başına göstermez. İmar planı, parselin kullanım kararı, yapılaşma koşulları, ruhsat, koruma veya kıyı mevzuatı ve kamu taşınmazlarına özgü kurallar ayrıca araştırılmalıdır. Hakkın süresi ile yatırımın geri dönüş süresi arasında makul ilişki kurulmalı; sürenin sonunda yapının değeri ve teslim koşulları başlangıçta düzenlenmelidir.
Belge incelemesi: Tapu kaydı, resmî senet taslağı, imar durumu, proje, bedel/irat planı, finansman belgeleri ve süre sonu hükümleri birlikte değerlendirilmelidir. Yalnız “üst hakkı kurulacaktır” şeklindeki kısa bir sözleşme, yüksek tutarlı bir yatırımın risklerini yönetmeye yetmez.
Üst Hakkı ile İntifa ve İrtifak Hakları Arasındaki Farklar
Üst hakkı zaten bir irtifak hakkı türüdür; onu diğer irtifaklardan ayıran unsur, başkasının arazisindeki yapının mülkiyetini hak sahibine bağlamasıdır. İntifa hakkı ise bir malı kullanma ve ürünlerinden yararlanma yetkisi verir; kural olarak hak sahibine yeni yapının mülkiyetini kazandıran bir yapı hakkı değildir.
| Özellik | Üst hakkı | İntifa hakkı | Diğer irtifaklar |
|---|---|---|---|
| Temel amaç | Başkasının arazisinde yapı yapmak veya yapıyı muhafaza etmek | Malı kullanmak ve ürünlerinden yararlanmak | Geçit, kaynak veya belirli bir yararlanma/katlanma yükümlülüğü |
| Devir | Aksi kararlaştırılmadıkça devredilebilir ve mirasçılara geçer | Hakkın kendisi devredilemez; kullanılması koşulları varsa başkasına bırakılabilir | Türüne ve kuruluş biçimine göre değişir |
| Yapı mülkiyeti | Süre boyunca üst hakkı sahibine aittir | Kural olarak malikin mülkiyetinde kalır | Kural olarak yapı mülkiyeti sağlamaz |
| Ayrı tapu sayfası | Bağımsız ve sürekli nitelikteyse istem üzerine mümkün | Bu nitelikte ayrı taşınmaz kaydı oluşturmaz | Ancak bağımsız ve sürekli hak koşulları varsa değerlendirilebilir |
İntifa hakkının kuruluşu, süresi ve sona ermesi farklı kurallara tabidir. Bu ayrım intifa hakkı rehberinde ayrıca ele alınmıştır.
Üst Hakkının Süresi Ne Kadardır?
Üst Hakkı En Fazla Kaç Yıl Olur?
TMK m. 836 gereğince üst hakkı bağımsız bir hak olarak en çok yüz yıl için kurulabilir. Süre tarafların yatırım modeline göre daha kısa belirlenebilir. Hakkın ayrı tapu sayfasına bağımsız ve sürekli hak olarak kaydedilebilmesi için ise en az otuz yıllık veya süresiz kurulma koşulu önem taşır. Otuz yıllık eşik, üst hakkının genel geçerlilik alt sınırı değildir; ayrı taşınmaz kaydı bakımından aranan “sürekli” nitelikle ilgilidir.
Yüz yıllık sürenin sonunda taraflar en çok yüz yıllık yeni bir üst hakkı kurabilir. Ancak uzatma konusunda önceden verilen taahhüt kanunen bağlayıcı değildir. Bu nedenle “başlangıçta otomatik 100+100 yıl garanti” şeklindeki hükümlerin geçerliliği ayrıca incelenmelidir.
Süre Bitiminde Yapı Kime Ait Olur?
Üst hakkı sona erdiğinde yapılar arazi malikine kalır ve arazinin bütünleyici parçası hâline gelir. TMK m. 829 uyarınca arazi maliki, aksi kararlaştırılmadıkça kendisine kalan yapılar için eski üst hakkı sahibine uygun bir bedel öder. Taraflar bu bedelin miktarını, hesaplanma biçimini veya bedel ödenmeyeceğini kuruluş sırasında kararlaştırabilir.
Bu nedenle “süre sonunda mutlaka binanın güncel piyasa değeri ödenir” denilemez. Bedel hükmü, yapının kalan ekonomik ömrü, bakım durumu, kaldırma yükümlülüğü ve tapudaki anlaşmalarla birlikte değerlendirilir. Ödeme ve teminat düzeninin tapu siciline etkisi de TMK m. 829–830 kapsamında kurulmalıdır.
Üst Hakkının Sona Ermesi Nasıl Olur?
Üst Hakkının Sona Erme Hâlleri
En tipik sona erme nedeni kararlaştırılan sürenin dolmasıdır. Bunun yanında hak sahibinin ve yükümlü taşınmaz malikinin terkin konusunda anlaşması, hakkın konusuz kalması, kamulaştırmanın hukuki sonucu veya kanunda öngörülen başka bir neden gündeme gelebilir. Yapının yangın, deprem ya da yıkım nedeniyle ortadan kalkması ise üst hakkını kendiliğinden her durumda sona erdirmez; hakkın süresi, amacı ve yeniden yapma imkânı incelenir.
Üst Hakkının Sona Erme Sebepleri
| Sebep | Hukuki sonuç ve kontrol |
|---|---|
| Sürenin dolması | Hak terkin edilir; yapı arazi malikine kalır, bedel anlaşması ve TMK m. 829 uygulanır. |
| Anlaşmalı terkin | Taraf iradeleri, üçüncü kişi hakları ve tapu sicilindeki rehin/şerhler dikkate alınarak resmî terkin yapılır. |
| Süresinden önce devir | Hak sahibi yetkilerini ağır biçimde aşar veya önemli sözleşme borçlarını ihlal ederse malik, koşulları varsa hakkın kendisine devrini isteyebilir. |
| Kamulaştırma veya konusuz kalma | Özel mevzuat, kamulaştırmanın kapsamı ve ayni hakkın devam imkânı somut işlem üzerinden değerlendirilir. |
Tapudan terkin yapılmadan yalnız özel sözleşmeyle hakkın sona erdiği varsayılmamalıdır. Üçüncü kişilere ait ipotek veya başka haklar varsa bunların durumu ayrıca çözümlenmelidir.
Üst Hakkı Sahibinin Hak ve Yükümlülükleri Nelerdir?
Üst Hakkı Sahibinin Hakları
Hak sahibi, tescilde belirlenen sınırlar içinde yapıyı inşa etme veya muhafaza etme, kullanma ve ekonomik olarak değerlendirme yetkisine sahiptir. Aksi kararlaştırılmamışsa hakkı devredebilir ve hak mirasçılara geçer. Bağımsız ve sürekli üst hakkı ayrı sayfaya kaydedilmişse, hukuki ve ekonomik koşulları elverdiği ölçüde rehin işlemlerine konu edilebilir.
Üst Hakkı Sahibinin Borçları
Hak sahibinin borçları kuruluş belgesine göre değişir. Üst hakkı iradını ödemek, yapıyı belirlenen sürede ve projeye uygun tamamlamak, ruhsat ve izinleri almak, bakım ve güvenliği sağlamak, sigorta ve gider yükümlülüklerini yerine getirmek başlıca borçlar olabilir. Bu yükümlülüklerin her dosyada kendiliğinden hak sahibine ait olduğu varsayılmamalı; sözleşmede taraf ve kapsam açıkça belirtilmelidir.
Arsa Malikinin Hakları
Arazi maliki mülkiyetini korur ve üst hakkına aykırı olmayan tasarruflarda bulunabilir. Taşınmazın satılması, tescilli üst hakkını kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Malik, kararlaştırılan bedeli isteme, kullanımın hak kapsamına uygunluğunu denetleme ve ağır ihlal hâlinde TMK m. 831 vd. uyarınca süresinden önce devri talep etme imkânına sahip olabilir. Bunun sonucu “hakkın otomatik iptali” değildir; kanundaki koşullar, bedel ve güvence hükümleri uygulanır.
Üst Hakkı Devredilebilir mi?
Üst Hakkının Satışı ve Devri
Üst hakkı, aksi kararlaştırılmadıkça devredilebilir. Bununla birlikte kuruluş belgesinde devri yasaklayan, malikin onayına bağlayan veya belirli nitelikte devralan arayan hükümler bulunabilir. Bu nedenle “arsa sahibinin izni hiçbir durumda gerekmez” şeklinde genel bir sonuç doğru değildir. Devirden önce tapu kaydı, resmî senet, kalan süre, irat borcu, ipotekler ve devir sınırlamaları incelenmelidir.
Miras Yoluyla İntikal
Aksi kararlaştırılmadıkça üst hakkı mirasçılara geçer. Mirasçılar hakkı yalnız kalan süresi ve mevcut tescil koşulları içinde kullanabilir. Miras intikali arazi mülkiyetini geçirmez; üst hakkının tapu kaydındaki niteliği ve hak sahibine bağlı borçların durumu ayrıca belirlenir.
Banka Kredisi ve İpotek İşlemleri
Bağımsız ve sürekli nitelikte ayrı tapu sayfasına kaydedilen üst hakkı, taşınmaz olarak işlem görebilir ve koşulları varsa ipotek edilebilir. Ancak her banka bu hakkı aynı değerle teminat kabul etmek zorunda değildir. Kalan süre, süre sonundaki bedel, arazi malikinin hakları, irat yükü, projenin gelir üretme kapasitesi ve yapı ruhsatı kredi değerlendirmesini etkiler.
Üst Hakkı ile Kat Mülkiyeti Arasındaki Farklar
Kat mülkiyetinde bağımsız bölüm mülkiyeti, arsa payı ve ortak yerlerdeki haklarla birlikte süresiz bir taşınmaz mülkiyetidir. Üst hakkı sahibinin ise arazi üzerinde malikliği bulunmaz; yapı mülkiyeti üst hakkının süresi ve tescil kapsamıyla sınırlıdır. Kat mülkiyetinin kuruluş şartları kat mülkiyeti ve tapu işlemleri sayfasında ayrıca açıklanmıştır.
| Kriter | Üst hakkı | Kat mülkiyeti |
|---|---|---|
| Araziyle bağ | Arazi başkasına aittir; hak sahibi yapı üzerinde süreli mülkiyet sahibidir. | Bağımsız bölüme arsa payı ayrılmaz biçimde bağlıdır. |
| Süre | En çok 100 yıl; sona erdiğinde yeniden kurulabilir. | Kural olarak süreli değildir. |
| Kuruluş | Resmî senet ve irtifak tesciliyle kurulur. | Tamamlanmış bağımsız bölümün kat mülkiyeti kütüğüne tesciliyle kurulur. |
| Sona erme | Yapı arazi malikine kalır; bedel anlaşması ve kanun hükümleri uygulanır. | Ana taşınmazın yok olması, kamulaştırma ve kanundaki diğer nedenler dışında devam eder. |
Üst Hakkının Avantajları ve Dezavantajları
Üst Hakkının Avantajları
- Arazi satın alma maliyeti olmadan uzun süreli proje geliştirmeye imkân verebilir.
- Arazi maliki mülkiyetini korurken düzenli irat veya peşin bedel elde edebilir.
- Bağımsız ve sürekli hak, ayrı tapu sayfası ve finansman yapısı kurulmasına elverişli olabilir.
- Süre, kullanım amacı ve süre sonu koşulları projeye göre tasarlanabilir.
Üst Hakkının Dezavantajları
- Hak sürelidir; yatırım değeri kalan süre azaldıkça etkilenebilir.
- Bedel artışı, devir sınırlaması ve süre sonu tazminatı iyi düzenlenmezse uyuşmazlık doğabilir.
- Üst hakkının kurulması, imar ve ruhsat sorunlarını kendiliğinden çözmez.
- Finansman kuruluşları hakkın süresi ve sözleşme riskleri nedeniyle ek güvence isteyebilir.
Türkiye’de Üst Hakkı Uygulamaları (2026 Güncel)
Belediyelerde Üst Hakkı Uygulamaları
Belediye veya başka bir kamu idaresine ait taşınmazlarda üst hakkı kurulması, yalnız TMK hükümlerine göre özel sözleşme yapılmasından ibaret değildir. Taşınmazın kamu malı niteliği, yetkili organ kararı, ihale ve tahsis mevzuatı ile süre ve bedel kuralları ayrıca uygulanabilir. Her belediye taşınmazı için aynı yöntem ve süre geçerli değildir.
Kamu-Özel İşbirliği Projelerinde Üst Hakkı
Turizm, enerji, sağlık, eğitim ve altyapı projelerinde yatırımcının araziyi satın almadan yapı kurması amacıyla üst hakkından yararlanılabilir. Ancak kamu taşınmazlarında ihale şartnamesi, yatırım yükümlülüğü, teminat, süre, devir ve kamuya dönüş hükümleri özel düzenlemelere bağlıdır. Genel üst hakkı kuralları, proje mevzuatıyla birlikte değerlendirilir.
Yatırımcılar Açısından Üst Hakkı
Yatırım kararında yalnız ilk arazi maliyeti değil; üst hakkı iradının bugünkü değeri, artış mekanizması, kalan süre, yapının ekonomik ömrü, süre sonu bedeli, bakım yükü ve finansman koşulları hesaplanmalıdır. Devir veya ortaklık değişikliğinde malik onayı aranıp aranmadığı da baştan belirlenmelidir.
Üst Hakkı ile İlgili Yargıtay Kararları ve Uygulamalar
Uyuşmazlıklarda Öne Çıkan Değerlendirmeler
Üst hakkı uyuşmazlıklarında yalnız sözleşme başlığına değil; tapu tesciline, resmî senedin içeriğine, hakkın bağımsız ve sürekli olup olmadığına, devir sınırlamalarına, yapı yükümlülüğünün ihlaline ve süre sonu bedel hükmüne bakılır. Tapu dışında yapılan adi sözleşmeyle ayni hakkın kurulup kurulmadığı ile tarafların birbirine karşı kişisel talepleri birbirinden ayrılmalıdır.
Uyuşmazlıklarda Dikkat Edilmesi Gerekenler
Davadan önce güncel tapu kaydı, resmî senet, tüm ek protokoller, ödeme kayıtları, ruhsat ve proje belgeleri, ihtarlar ve yapı değerine ilişkin teknik veriler toplanmalıdır. Uyuşmazlık üst hakkından değil, üçüncü kişinin kendi malzemesiyle başkasının arazisine yapı yapmasından kaynaklanıyorsa konu haksız inşaat ve taşkın yapı hükümleri kapsamında ayrıca ele alınır. Tapu tescilinin yolsuz olduğu iddiası varsa tapu iptali ve tescil davasının koşulları değerlendirilmelidir.
İnşaat ve Gayrimenkul Avukatının Önemi
Üst hakkı sözleşmesi, uzun süreli yatırım ilişkisi kurduğu için başlangıçtaki belirsizlikler yıllar sonra yüksek değerli uyuşmazlıklara dönüşebilir. Tapu ve imar incelemesi, resmî senet hükümleri, bedel artışı, teminat, devir, finansman ve süre sonu tasfiyesi aynı metin içinde birbirini tamamlamalıdır.
Üst hakkı kurulması, devri veya mevcut sözleşmenin incelenmesi için tapu ve proje belgelerinizle görüşme talep edebilirsiniz.
Hukuki Destek ve Danışmanlık İçin Bize Ulaşın
Üst hakkı kurulmadan önce yatırımın süresi, yapı projesi, tapu kayıtları ve mali model birlikte incelenmelidir. Mevcut bir üst hakkının devrinde kalan süre, bedel borçları, tapu kısıtlamaları ve üçüncü kişi hakları; sona ermede ise terkin, yapının arazi malikine kalması ve bedel/teminat hükümleri kontrol edilir.
Bu içerik genel hukuki bilgilendirme niteliğindedir. Belirli bir üst hakkının kurulabileceği, devredilebileceği, ipotek edilebileceği veya süre sonunda bedel ödeneceği; tapu kaydı ve kuruluş belgeleri incelenmeden kesinleştirilemez.
