Denetimli serbestlik, kesinleşmiş hapis cezasının koşullu salıverilme tarihine kadar kalan bölümünün cezaevi dışında, belirlenen yükümlülükler ve kamu denetimi altında infaz edilmesini sağlayan bir infaz usulüdür. Cezayı ortadan kaldırmaz ve herkes için otomatik olarak uygulanmaz.
Kısa cevap:
Genel kural olarak açık ceza infaz kurumunda veya çocuk eğitimevinde bulunan, iyi hâlli ve koşullu salıverilmesine bir yıl veya daha az süre kalan hükümlü, talebi üzerine denetimli serbestlikten yararlanabilir. Kurumun değerlendirme raporu dikkate alınır ve son kararı infaz hâkimi verir.
Denetimli Serbestlik Nedir?
5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’un 105/A maddesinde düzenlenen denetimli serbestlik, hükümlünün dış dünyaya uyumunu kolaylaştırmayı ve aile bağlarını sürdürmesini amaçlar.
Hükümlü cezaevinden çıktıktan sonra tamamen serbest hâle gelmez. Koşullu salıverilme tarihine kadar cezasının infazı devam eder; kişi denetimli serbestlik müdürlüğünün hazırladığı plana ve belirlediği yükümlülüklere uymak zorundadır.
İnfaz sisteminin genel yapısını ve koşullu salıverilme oranlarını Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun rehberimizden inceleyebilirsiniz.
Denetimli Serbestlik ile Adli Kontrol Aynı Şey midir?
Hayır. Uygulamada her iki kurum için de “imza” ifadesi kullanıldığı için birbirleriyle karıştırılabilmektedir.
| Kurum | Uygulandığı aşama | Hukuki sonuç |
|---|---|---|
| Denetimli serbestlik | Mahkûmiyet kesinleştikten sonra infaz aşamasında | Hapis cezasının bir bölümü toplum içinde infaz edilir. |
| Koşullu salıverilme | Kanuni infaz oranı tamamlandıktan sonra | Cezanın kalan kısmı denetim süresi içinde cezaevi dışında geçirilir. |
| Adli kontrol | Soruşturma veya kovuşturma sırasında | Tutuklama yerine uygulanan koruma tedbiridir; kesinleşmiş cezanın infazı değildir. |
Tutuklama yerine uygulanan imza, ev hapsi veya yurt dışına çıkış yasağı hakkında adli kontrol tedbiri rehberimizi inceleyebilirsiniz.
Denetimli Serbestlik Şartları Nelerdir?
5275 sayılı Kanun m.105/A kapsamındaki genel uygulamada aşağıdaki koşullar birlikte değerlendirilir:
- Kesinleşmiş ve infaz edilebilir bir hapis cezası bulunmalıdır.
- Hükümlü açık ceza infaz kurumunda veya çocuk eğitimevinde bulunmalıdır. Kanundaki geçici hükümler ve istisnalar saklıdır.
- Koşullu salıverilme tarihine genel olarak bir yıl veya daha az süre kalmalıdır.
- Hükümlünün iyi hâlli olduğuna ilişkin değerlendirme yapılmalıdır.
- Hükümlü denetimli serbestlikten yararlanmak istediğini bildirmelidir.
- İdare ve gözlem kurulu tarafından hazırlanan değerlendirme raporu dikkate alınmalıdır.
- İnfaz hâkimi denetimli serbestlik uygulanmasına karar vermelidir.
Şartların mevcut olması doğrudan tahliye anlamına gelmez. Toplam ceza, suç tarihi, suçun türü, koşullu salıverilme oranı, başka ilamların bulunması ve iyi hâl değerlendirmesi birlikte incelenir.
Denetimli Serbestlik Süresi Ne Kadardır?
Genel denetimli serbestlik süresi, koşullu salıverilme tarihine kalan bir yıllık bölümdür. Ancak kanunda bazı özel durumlar ve suç tarihine bağlı geçici düzenlemeler bulunmaktadır.
| Durum | Koşullu salıverilmeye kalan süre | Ek şart |
|---|---|---|
| Genel uygulama | 1 yıl veya daha az | Açık kurum, iyi hâl, talep ve infaz hâkimi kararı |
| Sıfır-altı yaş grubunda çocuğu bulunan kadın hükümlü | 2 yıl veya daha az | Diğer kanuni koşulların da sağlanması gerekir. |
| Ağır hastalık, engellilik veya kocama nedeniyle yaşamını yalnız sürdüremeyen hükümlü | 3 yıl veya daha az | Durumun kanunda belirtilen sağlık raporlarıyla belgelenmesi gerekir. |
Bu süreler mahkemece verilen toplam hapis cezasından doğrudan düşülmez. Önce suçun tabi olduğu infaz oranına göre koşullu salıverilme tarihi hesaplanır; ardından denetimli serbestlik için kalan süre değerlendirilir.
4 Haziran 2025 Sonrasında Gelen Onda Bir Kuralı Nedir?
7550 sayılı Kanun ile 5275 sayılı Kanun’un 105/A maddesine yeni bir kurumda kalma koşulu eklenmiştir. Buna göre hükümlünün denetimli serbestlikten yararlanabilmesi için:
- Koşullu salıverilme tarihine kadar ceza infaz kurumunda geçirmesi gereken sürenin en az onda birini,
- Her durumda en az beş günü
ceza infaz kurumunda geçirmiş olması gerekir.
Uygulama tarihi önemlidir: Onda bir ve en az beş gün şartı, 7550 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden önce işlenen suçlara uygulanmaz. Hangi düzenlemenin uygulanacağı hükmün kesinleşme tarihine göre değil, öncelikle suç tarihine göre belirlenir.
Düzenlemenin resmî metni 4 Haziran 2025 tarihli Resmî Gazete’de ve 7550 sayılı Kanun’un TBMM sayfasında bulunmaktadır.
Onda Bir Şartı Nasıl Hesaplanır?
Hesaplama, mahkemenin verdiği toplam cezanın doğrudan onda biri üzerinden yapılmaz. Esas alınan dönem, hükümlünün koşullu salıverilme tarihine kadar ceza infaz kurumunda geçirmesi gereken süredir.
Örneğin bu sürenin 300 gün olduğu varsayıldığında onda birlik bölüm 30 gündür. Ancak gerçek müddetname hesabında tutuklulukta geçirilen süre, mahsup, birden fazla ilam, suçun infaz oranı ve tekerrür durumu sonucu değiştirebilir.
Mükerrirlere özgü infazın etkileri için suçta tekerrür ve TCK m.58 rehberimize bakabilirsiniz.
31 Temmuz 2023 ve Öncesindeki Suçlarda Üç Yıl Erken Ayrılma
25 Aralık 2025 tarihinde yürürlüğe giren 7571 sayılı Kanun, 5275 sayılı Kanun’un geçici 10. maddesini değiştirmiştir. Düzenleme, belirli istisnalar dışında 31 Temmuz 2023 ve öncesinde işlenen suçlar nedeniyle hükümlü bulunan kişilere daha erken açık cezaevine ve denetimli serbestliğe ayrılma imkânı tanımaktadır.
Düzenleme kapsamındaki hükümlülerden:
- Toplam hapis cezası 10 yıldan az olanların kapalı ceza infaz kurumunda en az 1 ay,
- Toplam hapis cezası 10 yıl veya daha fazla olanların kapalı ceza infaz kurumunda en az 3 ay
geçirmesi ve açık kuruma ayrılmasına üç yıl veya daha az süre kalması hâlinde daha erken açık cezaevine ayrılma gündeme gelebilir.
Kapsamdaki hükümlüler, açık ceza infaz kurumunda en az üç ay kalmak ve diğer şartları taşımak kaydıyla denetimli serbestlik uygulamasından üç yıl erken yararlandırılabilir.
Üç Yıl Erken Ayrılma Düzenlemesinin Dışında Kalan Suçlar
Geçici 10. maddede aşağıdaki suç grupları bakımından istisnalar bulunmaktadır:
- TCK m.82/1-d, e ve f bentlerinde belirtilen nitelikli kasten öldürme suçları,
- Deprem nedeniyle bina veya diğer yapıların yıkılması, çökmesi ya da hasar alması sonucu meydana gelen öldürme suçları,
- TCK m.102 ve m.103 ile m.104/2-3 kapsamındaki cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar,
- Devletin güvenliğine, anayasal düzene, millî savunmaya ve devlet sırlarına karşı suçlar,
- Terörle Mücadele Kanunu kapsamındaki suçlar,
- Örgüt faaliyeti kapsamında işlenen suçlar.
Bu nedenle yalnızca suç tarihinin 31 Temmuz 2023’ten önce olması yeterli değildir. Mahkûmiyetin hangi suç maddesine dayandığı ve birden fazla cezanın bulunup bulunmadığı ayrıca incelenmelidir.
Değişikliğin kesinleşen kapsamı 7571 sayılı Kanun’un resmî TBMM metninde görülebilir. Sitedeki genel değerlendirme için 11. Yargı Paketi yazımızı inceleyebilirsiniz.
30 Mart 2020 ve Öncesindeki Suçlarda Denetimli Serbestlik
5275 sayılı Kanun’un geçici 6. maddesi, 30 Mart 2020 tarihine kadar işlenen ve düzenleme kapsamındaki suçlarda üç yıllık denetimli serbestlik süresi öngörmektedir. Bununla birlikte kasten öldürme, belirli yaralama suçları, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, uyuşturucu ticareti, özel hayata karşı bazı suçlar, terör ve devlet güvenliğine karşı suçlar gibi çok sayıda istisna bulunmaktadır.
Bu düzenleme ile 7571 sayılı Kanun’la getirilen 31 Temmuz 2023 uygulaması aynı değildir. Dosyada hangi geçici maddenin uygulanacağı suç tarihi ve suç türü üzerinden ayrı ayrı belirlenmelidir.
Denetimli Serbestlik Başvurusu Nasıl Yapılır?
Denetimli serbestlik süreci genel olarak şu aşamalardan oluşur:
- Koşullu salıverilme tarihi ve denetimli serbestliğe ayrılma tarihi hesaplanır.
- Ceza infaz kurumu idaresi hükümlünün durumunu ve iyi hâlini değerlendirir.
- Hükümlünün talebi ile kurum tarafından hazırlanan değerlendirme raporu dosyaya eklenir.
- Dosya, infaz işlemlerini yürüten Cumhuriyet başsavcılığının bulunduğu yerdeki infaz hâkimine gönderilir.
- İnfaz hâkimi talebin kabulüne veya reddine karar verir.
- Kabul hâlinde infaz dosyası ilgili denetimli serbestlik müdürlüğüne gönderilir.
Hükümlü veya müdafii başvuru yapabilir. Ancak yalnızca dilekçe verilmesi tahliye için yeterli değildir; kanuni şartların ve iyi hâl koşulunun bulunması gerekir.
İnfaz Tarihinizi Dosyanıza Göre İnceleyelim
Suç tarihi, kesinleşen hüküm, müddetname, mahsup edilen süreler ve diğer ilamlar görülmeden güvenilir bir denetimli serbestlik tarihi hesaplanamaz. Dosyanıza özgü değerlendirme için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Cezaevinden Çıktıktan Sonra Kaç Gün İçinde Başvurulmalıdır?
Denetimli serbestlik kararı verilen hükümlü, ceza infaz kurumundan ayrıldıktan sonra beş gün içinde talebinde belirttiği denetimli serbestlik müdürlüğüne başvurmalıdır.
Beş günlük süre, kurumdan çıkış gününü takip eden gün başlar. Son gün resmî tatile denk gelirse süre tatili izleyen iş gününün mesai bitiminde sona erer. Denetimli serbestlik kapsamında ayrıca bir başvuru tebligatı yapılması beklenmemelidir.
Beş günlük sürenin geçirilmesi açık ceza infaz kurumuna iade sonucunu doğurabilir. Başvuru süresinin bitmesinden sonra iki gün daha geçmesine rağmen müracaat edilmemesi, somut olayın koşullarına göre TCK m.292 kapsamında hükümlü veya tutuklunun kaçması suçuna ilişkin işlem yapılmasına da neden olabilir.
Denetimli Serbestlikte Hangi Yükümlülükler Uygulanır?
Yükümlülükler herkes için aynı biçimde belirlenmez. Kişinin risk ve ihtiyaçları değerlendirilerek bir denetim planı hazırlanır. Uygulanabilecek başlıca yükümlülükler şunlardır:
- Kamuya yararlı bir işte ücretsiz çalışmak,
- Belirli günlerde müdürlüğe veya kolluk birimine imza vermek,
- Belirli bir konut veya bölgede denetim altında bulunmak,
- Belirli yerlere veya bölgelere gitmemek,
- Eğitim ve iyileştirme programlarına katılmak,
- Gerekli görülürse elektronik izlemeye tabi tutulmak,
- Müdürlüğün çağrılarına ve denetim planındaki kurallara uymak.
Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliği, m.105/A kapsamında cezası infaz edilen her hükümlü için kamuya yararlı bir işte ücretsiz çalışma yükümlülüğü belirlenmesini öngörmektedir. Diğer yükümlülükler kişinin risk durumu, işi, eğitimi, aile düzeni ve ihtiyaçları gözetilerek planlanır.
Yönetmeliğin güncel hükümlerine Adalet Bakanlığı Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliği üzerinden ulaşılabilir.
Denetimli Serbestlikte Şehir Dışına veya Yurt Dışına Çıkılabilir mi?
Denetimli serbestlikte şehir dışına çıkmanın her durumda yasak veya serbest olduğunu söylemek doğru değildir. Sonuç, kişi hakkında hazırlanan denetim planına ve varsa başka mahkeme kararlarına bağlıdır.
Seyahatin imza, çalışma veya programa katılma yükümlülüğünü aksatması hâlinde önceden müdürlükle iletişim kurulması gerekir. Ayrıca kişi hakkında adli kontrol kapsamında yurt dışına çıkış yasağı bulunması, denetimli serbestlikten bağımsız bir engeldir.
Denetimli Serbestlik İhlali Nedir?
İmza gününe gitmemek, programa katılmamak, çalışma yükümlülüğünü mazeretsiz yerine getirmemek veya denetimli serbestlik personelinin çağrılarını dikkate almamak ihlal oluşturabilir.
Her ihlal otomatik olarak cezaevine dönüş sonucunu doğurmaz. Güncel Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliği’ne göre yetişkin yükümlünün bir yıl içerisinde yükümlülüğünü mazeretsiz ve kasıtlı olarak üç defa ihlal etmesi, uymamakta ısrar sayılır. İkinci uyarıdan sonra üçüncü ihlal tespit edilirse dosyanın kapatılmasına ilişkin süreç başlatılır.
Suça sürüklenen çocuklar ile denetim başladığında çocuk olup süreç içinde 18 yaşını dolduranlar bakımından farklı olarak dördüncü ihlal esas alınır.
Önemli: Beş günlük ilk başvuru süresine uyulmaması, kişinin kendi isteğiyle cezaevine dönmek istemesi veya denetim altında yeni bir suç işlenmesi gibi hâller, olağan imza ihlallerinden farklı kurallara tabidir.
Hastalık Nedeniyle İmzaya Gidilemezse Ne Olur?
Hastalık, kaza, hastaneye yatış veya kişinin iradesi dışında gelişen başka bir durum söz konusuysa mazeret mümkün olan en kısa sürede müdürlüğe bildirilmelidir. Hastane raporu, acil servis kaydı veya olayın niteliğine uygun diğer belgeler sunulmalıdır.
Mazeretin kabul edileceği garanti edilemez. Olayın tarihi, belgenin niteliği ve yükümlünün müdürlüğü zamanında bilgilendirip bilgilendirmediği birlikte değerlendirilir.
Denetimli Serbestlikte Yeni Suç İşlenirse Ne Olur?
Denetimli serbestlik başladıktan sonra işlendiği iddia edilen ve alt sınırı bir yıl veya daha fazla hapis cezasını gerektiren kasıtlı bir suç nedeniyle kamu davası açılırsa, hükümlünün açık ceza infaz kurumuna gönderilmesi infaz hâkiminden talep edilebilir.
Yeni bir soruşturmanın başlaması tek başına otomatik iade anlamına gelmez. Kanun, suçun niteliği, iddianamenin kabul edilmesi ve infaz hâkiminin değerlendirmesi üzerinden bir karar süreci öngörmektedir.
Denetimli Serbestlik Kararı Nereden Sorgulanır?
İnfaz hâkimliği tarafından verilen kararlar UYAP Vatandaş Portal üzerinden dosya sorgulama ekranında görülebilir. İnfaza ilişkin bilgiler e-Devlet üzerindeki Adalet Bakanlığı hizmetlerinden de kontrol edilebilir.
Bununla birlikte elektronik ekrandaki tahmini tarihler kesin müddetnamenin yerine geçmez. Dosyaya yeni bir ilam eklenmesi, mahsup kararı veya toplama işlemi tahliye tarihini değiştirebilir.
Denetimli Serbestlik Talebi Reddedilirse Ne Yapılabilir?
İnfaz hâkiminin kararına karşı kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre itiraz edilebilir. İtirazda yalnızca genel ifadeler yerine ret gerekçesi, iyi hâl değerlendirmesi, suç tarihi, müddetname ve uygulanması gereken geçici kanun hükümleri ele alınmalıdır.
Denetimli serbestlik müdürlüğünün yükümlülük veya uygulama işlemlerine ilişkin uyuşmazlıklarda ise önce yönetmelikteki idari değerlendirme ve şikâyet yollarının kullanılması gerekebilir. Başvuru yolu, itiraz edilen işlemin niteliğine göre belirlenmelidir.
Denetimli Serbestlik Hesabında Gerekli Belgeler
Dosyaya özgü değerlendirmede genellikle şu belgeler incelenir:
- Kesinleşmiş gerekçeli karar,
- Kesinleşme şerhi,
- Müddetname,
- Tutukluluk ve gözaltı sürelerine ilişkin mahsup kayıtları,
- Varsa toplama ve tekerrür kararları,
- İdare ve gözlem kurulu değerlendirmesi,
- Disiplin kararları ve kaldırılma tarihleri,
- İnfaz hâkimliği kararları.
Sonuç
Denetimli serbestlik, cezanın silinmesi veya genel af anlamına gelmez. Hapis cezasının koşullu salıverilmeye kadar kalan bölümü, denetim planı ve yükümlülükler altında toplum içinde infaz edilir.
2026 yılı itibarıyla hesaplamada üç tarih özellikle önemlidir: suç tarihi, 4 Haziran 2025 tarihinde yürürlüğe giren onda bir kuralı ve 31 Temmuz 2023 tarihini esas alan geçici infaz düzenlemesi. Ceza miktarı tek başına denetimli serbestlik tarihini belirlemeye yetmez.
Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Her infaz dosyasının suç tarihi, suç türü, ilamları ve iyi hâl durumu farklı olduğundan kesin tahliye tarihi veya hukuki sonuç garantisi oluşturmaz.
