Kısa cevap: Cezadan mahsup, hüküm kesinleşmeden önce gözaltı, tutukluluk ve kanunun mahsup kapsamına aldığı diğer özgürlük kısıtlamalarında geçen sürenin sonuç cezadan indirilmesidir. Hapis cezasında kural bire bir indirimdir.
Güncel iki oran: Konutu terk etmeme tedbirinde her iki gün bir gün sayılır. Adli para cezasına hükmedilmişse mahsup edilecek her gün için 500 TL indirilir.
Bir ceza dosyasında aylarca tutuklu kalıp daha sonra daha kısa süreli hapis cezası alan kişinin özgürlüğü kısıtlanan günleri yok sayılmaz. Türk Ceza Kanunu’nun 63. maddesi, hüküm kesinleşmeden önce gerçekleşen ve kişinin özgürlüğünü sınırlayan sürelerin cezadan düşülmesini emreder. Uygulamada bu işleme mahsup, sonucun infaz kaydına yansıtılmasına ise çoğu kez “yatar süreden düşme” denir.
Bu rehber 26 Ağustos 2026 itibarıyla TCK 16 ve 63, CMK 109 ile infaz mevzuatı esas alınarak hazırlanmıştır. Mahsup hesabı; tedbirin türü, başlangıç ve bitiş saatleri, hangi dosyada uygulandığı, suç tarihleri ve kararların kesinleşme durumu birlikte incelenerek yapılmalıdır.
Cezadan Mahsup Nedir?
Mahsup, geçici bir koruma tedbirinin cezaya dönüşmesi değildir. Önceden yaşanan özgürlük kısıtlamasının, sonradan kesinleşen cezanın infazında ikinci kez özgürlük kaybına yol açmamasını sağlayan kanuni indirimdir. TCK 63’te “indirilir” denildiği için koşulları oluşan mahsup ihtiyari değil zorunludur.
Mahsup yapılabilmesi için temel olarak üç unsur aranır:
- Hüküm kesinleşmeden önce gerçekleşmiş bir dönem bulunmalıdır.
- Bu dönem, hukuken ve fiilen şahsi özgürlüğü sınırlamış olmalıdır.
- İndirimin uygulanabileceği kesinleşmiş bir hapis veya adli para cezası bulunmalıdır.
Mahsup, beraat veya kovuşturmaya yer olmadığı kararını mahkûmiyete çevirmez. Tersine, ilgili dosyada ceza verilmemiş olsa bile belirli koşullarla başka bir suçtan kesinleşen cezaya indirim gündeme gelebilir.
Hangi Süreler Cezadan Mahsup Edilir?
| Özgürlük kısıtlaması | Mahsup biçimi | Temel açıklama |
|---|---|---|
| Gözaltı | Kural olarak bire bir | Yakalama sonrası özgürlüğün fiilen kısıtlandığı dönem hesaba katılır. |
| Tutukluluk | Bire bir | Aynı dosyada veya koşulları varsa başka dosyada geçen süre olabilir. |
| Gözlem altında inceleme | Kural olarak bire bir | CMK 74 kapsamında kurumda tutularak yapılan inceleme özgürlüğü sınırlar. |
| Hastanede yatarak tedavi veya muayene | Fiilî ve hukuki kapsamına göre | CMK 109/3-e, genel adli kontrol mahsup yasağının istisnasıdır. |
| Konutu terk etmeme (ev hapsi) | 2 gün = 1 gün | CMK 109/6’daki özel oran uygulanır. |
| Diğer adli kontrol yükümlülükleri | Kural olarak mahsup edilmez | İmza, yurt dışına çıkış yasağı ve belirli yere gitmeme gibi tedbirler bu kapsamdadır. |
Başlangıç ve bitiş saatleri tereddütsüz belirlenmelidir. Yakalama tutanağı, gözaltına alma ve salıverme kayıtları, tutuklama-tahliye kararları ile ceza infaz kurumu giriş-çıkış kayıtları birlikte kontrol edilir.
Aynı Dosyadaki Tutukluluk ve Gözaltı Nasıl Düşülür?
Aynı suç nedeniyle geçirilen gözaltı ve tutukluluk, o dosyada kesinleşen hapis cezasından bire bir indirilir. Örneğin toplam 120 gün özgürlüğü kısıtlanan ve sonuçta 1 yıl hapis cezası kesinleşen kişinin hesabında bu 120 gün infaz edilen süreye eklenir. Takvim hesabı, koşullu salıverilme oranı ve denetimli serbestlik tarihi ise ayrıca infaz mevzuatına göre belirlenir.
Mahsup, “verilen hapis cezasını” hüküm fıkrasında yeniden kurmaz; infaz edilecek kalan süreyi etkiler. Bu nedenle gerekçeli karar, kesinleşme şerhi ve müddetname arasında uyumsuzluk varsa yalnız tahliye tarihine bakmak yerine bütün kayıtlar karşılaştırılmalıdır.
Başka Suçtan Tutukluluk Süresi Mahsup Edilebilir mi?
Evet, fakat her eski tutukluluk süresi gelecekte işlenecek bir suç için kullanılabilen “ceza kredisi” değildir. Yargıtay uygulamasında başka dosyadaki özgürlük kısıtlamasının mahsubu değerlendirilirken özellikle şu kronoloji incelenir:
- İlk dosyada gözaltı veya tutukluluk gibi özgürlük kısıtlaması yaşanmış olmalıdır.
- Mahsup istenen suç, ilk dosyadaki hüküm kesinleşmeden önce işlenmiş olmalıdır.
- İlk dosyada geçen süre daha önce başka bir cezada tamamen kullanılmamış olmalıdır.
- Mahsup uygulanacak ikinci dosyadaki mahkûmiyet kesinleşmiş olmalıdır.
İlk dosyanın beraat, ceza verilmesine yer olmadığı, düşme veya tutukluluktan daha kısa bir mahkûmiyetle sonuçlanması, artan sürenin hiçbir koşulda değerlendirilemeyeceği anlamına gelmez. Ancak suç ve karar tarihleri arasındaki sıra belirleyicidir.
Kronoloji örneği: Kişi A dosyasında tutukluyken veya bu dosyadaki hüküm henüz kesinleşmemişken B suçunu işler ve daha sonra B dosyasından ceza alırsa, A dosyasındaki kullanılmamış sürenin B cezasına mahsubu değerlendirilebilir. B suçu A hükmü kesinleştikten sonra işlenmişse eski sürenin yeni suça mahsup edilmesi kural olarak kabul edilmez.
Mahsup Kronolojisini Kontrol Edelim
Tutuklama, tahliye, suç, hüküm ve kesinleşme tarihleri tek çizelgede karşılaştırılmadan sağlıklı sonuç çıkarılamaz. Kararlarınız ve müddetnameniz üzerinden dosyaya özgü inceleme talep edebilirsiniz.
Ev Hapsi Cezadan Düşer mi?
Evet. CMK 109/3-j kapsamındaki konutu terk etmeme yükümlülüğünde geçen her iki gün, cezanın mahsubunda bir gün olarak dikkate alınır. Örneğin 180 gün kesintisiz ev hapsi uygulanmışsa mahsup karşılığı 90 gündür.
Bu özel oran yalnız konutu terk etmeme tedbirine ilişkindir. Yurt dışına çıkış yasağı, karakola imza verme, belirli yerlere gitmeme veya belirli yerleşim bölgesini terk etmeme tedbirleri aynı sonucu doğurmaz. Hastaneye yatmayı içeren CMK 109/3-e tedbiri ise kanundaki ayrı istisna nedeniyle somut uygulama süresi üzerinden değerlendirilir.
Adli Para Cezasından Mahsup Nasıl Yapılır?
Sonuç yaptırım adli para cezasıysa TCK 63, mahsup edilecek her günü 500 TL kabul eder. Örneğin 20 günlük mahsup süresi 10.000 TL indirime karşılık gelir.
Mahsup günü × 500 TL = adli para cezasından indirilecek tutar
Buradaki 500 TL, hâkimin TCK 52 uyarınca kişinin ekonomik durumuna göre belirlediği “bir gün karşılığı adli para cezası” ile karıştırılmamalıdır. TCK 63, mahsup için sabit bir dönüşüm değeri düzenler. Tutarı 100 TL’den 500 TL’ye çıkaran değişiklik 1 Haziran 2024’te yürürlüğe girmiştir; eski tarihli fiil ve hükümler bakımından lehe kanun ve kesinleşme durumu ayrıca incelenmelidir. Adli para cezasının temel hesabı ve ödeme süreci için adli para cezası rehberine bakabilirsiniz.
Yabancı Ülkede Geçen Tutukluluk veya Hükümlülük Süresi
TCK 16’ya göre nerede işlenmiş olursa olsun bir suçtan dolayı yabancı ülkede gözaltında, gözlem altında, tutuklu veya hükümlü olarak geçirilen süre, aynı suçtan Türkiye’de verilecek cezadan indirilir. Bu düzenleme, başka suçtan mahsuptan farklı olarak aynı suça bağlanmıştır.
Yabancı makam kararının, cezaevi giriş-çıkış ve infaz kayıtlarının güvenilir tercümeleriyle dosyaya sunulması gerekir. Aynı dönemin iki kez indirilmemesi ve yurt dışındaki kısıtlamanın niteliğinin belirlenmesi için resmî belgeler önem taşır.
Mahsup Yapılması Tazminat Hakkını Ortadan Kaldırır mı?
Mahsup ile koruma tedbirleri nedeniyle tazminat farklı hukuki kurumlardır. Sürenin cezadan indirilmiş olması, CMK 141 ve devamındaki tazminat koşullarının oluşup oluşmadığına ilişkin incelemeyi kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Bununla birlikte mahsup edilen süre ve sağlanan yarar, tazminatın varlığı veya miktarı değerlendirilirken etkili olabilir.
Beraat, KYOK, kanuna aykırı yakalama veya ölçüsüz tutukluluk gibi hâllerde başvuru sebebi ve süre ayrıca kontrol edilmelidir. Ayrıntılar için haksız tutuklama ve gözaltı tazminatı rehberini inceleyebilirsiniz.
Mahsup Talebi Nereye ve Nasıl Yapılır?
Mahsup koşulları hüküm kurulurken belliyse mahkemenin bunu re’sen dikkate alması gerekir. Hüküm kesinleştikten sonra mahsup yapılmaması veya hesabın hatalı olması infaz aşamasında ortaya çıkabilir. Mahkûmiyet hükmünün yorumunda, cezanın hesabında veya TCK 63’ün uygulanmasında tereddüt doğarsa güncel infaz mevzuatı uyarınca infaz hâkimliğinden karar istenir.
Yetkili yer ve başvurunun iletileceği birim; hükümlünün kurumda bulunup bulunmamasına, infaz dosyasının tutulduğu başsavcılığa ve uyuşmazlığın niteliğine göre belirlenir. Bu nedenle dilekçedeki merci, UYAP infaz dosyası üzerinden teyit edilmelidir.
Mahsup Dilekçesine Hangi Belgeler Eklenir?
- Kesinleşmiş mahkûmiyet kararı ve kesinleşme şerhi,
- Mahsup istenen dosyaya ait soruşturma ve esas numaraları,
- Yakalama, gözaltı, tutuklama, tahliye veya adli kontrol kararları,
- Ceza infaz kurumu giriş-çıkış belgesi ve varsa müddetname,
- Başka suçtan mahsupta her iki dosyanın suç, karar ve kesinleşme tarihlerini gösteren kronoloji,
- Yabancı ülkedeki süre için resmî kayıt ve gerektiğinde onaylı tercüme.
Kısa Mahsup Dilekçesi Örneği
[YETKİLİ YER] İNFAZ HÂKİMLİĞİNE
İnfaz dosyası: [●]
Talepte bulunan hükümlü: [Ad soyad, T.C. kimlik no]
Müdafii: [Varsa]
Konu: TCK 63 uyarınca özgürlüğü sınırlayan sürelerin kesinleşmiş cezadan mahsubu talebidir.
Açıklamalar: [Mahkeme]’nin [esas/karar] sayılı ilamıyla verilen ceza [tarih] günü kesinleşmiştir. Talepte bulunan, [diğer/aynı dosya numarası] kapsamında [başlangıç] ile [bitiş] tarihleri arasında [gözaltında/tutuklu/konutu terk etmeme tedbiri altında] kalmıştır. Ekli karar ve kayıtlarla doğrulanan bu süre daha önce başka bir cezadan [mahsup edilmemiştir/kısmen mahsup edilmiştir]. Dosyaların suç, hüküm ve kesinleşme tarihleri ekli kronolojide gösterilmiştir.
Sonuç ve talep: Açıklanan nedenlerle mahsup edilebilir sürenin belirlenerek kesinleşmiş cezadan indirilmesine, infaz hesabı ve müddetnamenin buna göre düzenlenmesine karar verilmesini saygıyla arz ederim.
[Tarih]
Talepte Bulunan / Müdafii
[İmza]
Örnek yalnız genel yapıyı gösterir. Özellikle başka suçtan mahsupta kronoloji ve daha önce kullanılan süre açıklanmadığında talep eksik incelenebilir.
Mahsup Müddetname ve Tahliye Tarihini Nasıl Etkiler?
Kabul edilen süre, cezanın infaz edilmiş kısmına eklenir ve kalan süre yeniden hesaplanır. Bu değişiklik koşullu salıverilme, denetimli serbestliğe ayrılma ve hak ederek tahliye tarihlerine etki edebilir; ancak her tarih yalnız mahsup gününe bakılarak bulunmaz. Suçun türü, tekerrür, birden fazla ilamın toplanması ve infaz oranı da hesaba katılır.
İnfazın genel kuralları için Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun rehberini; dosya incelemesi için İstanbul ceza avukatı hizmet sayfasını inceleyebilirsiniz.
Mahsup Hesabında Kontrol Listesi
- Bütün yakalama, gözaltı, tutuklama, tahliye ve adli kontrol tarihlerini saatleriyle çıkarın.
- Mahsup istenen mahkûmiyetin kesinleşme şerhini temin edin.
- Başka dosya varsa her iki suç tarihini ve ilk hükmün kesinleşme tarihini karşılaştırın.
- Aynı günlerin daha önce başka bir ilamda kullanılıp kullanılmadığını kontrol edin.
- Ev hapsinde ikiye bir, adli para cezasında gün başına 500 TL oranını doğru uygulayın.
- Karar sonrası yeni müddetnameyi ve tahliye hesabını infaz dosyasından doğrulayın.
Mahsup ve İnfaz Hesabınızı İnceleyelim
Bir günlük hata dahi müddetnameyi ve tahliye planını etkileyebilir. Kararlar, özgürlük kısıtlama kayıtları ve kesinleşme tarihleri birlikte değerlendirilmelidir.
Yasal Dayanaklar
Temel hükümler 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 16 ve 63. maddeleri ile 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 74 ve 109. maddeleridir. Güncel TCK metnine sitedeki 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu tam metninden ulaşabilirsiniz. Mahsup uyuşmazlığının infaz aşamasında çözümlenmesinde 5275 sayılı Kanun ve 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu da birlikte uygulanır.
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; hukuki görüş veya sonuç garantisi değildir. Uygulanacak mahsup, dosyalardaki kararlar, suç ve kesinleşme tarihleri, daha önce kullanılan süreler ve güncel mevzuat birlikte incelenerek belirlenmelidir.
