Gözaltına alınmak, kişinin suçlu olduğu veya hakkında mutlaka dava açılacağı anlamına gelmez. Gözaltı; ceza soruşturmasının yürütülmesi amacıyla, kanundaki şartlar altında özgürlüğün geçici olarak sınırlandırıldığı bir koruma tedbiridir. Buna karşılık ilk saatlerde verilen ifade, düzenlenen tutanaklar, yapılan arama ve el koyma işlemleri ile dijital materyaller üzerindeki incelemeler soruşturmanın ilerleyen aşamalarını doğrudan etkileyebilir.
Gözaltının ilk saatlerinde haklarınızı bilin
Neden yakalandığınızı ve size yöneltilen suçlamayı öğrenin.
Bir müdafi seçmek veya kanuni koşulları varsa barodan müdafi görevlendirilmesini istemek hakkınızdır.
Kimlik bilgileriniz dışında suçlamaya ilişkin açıklama yapmama hakkınız bulunmaktadır.
Yakalanma ve gözaltı durumunuzun bir yakınınıza veya belirlediğiniz kişiye bildirilmesini isteyin.
İfade ve diğer tutanakları okumadan, eksikliklerin düzeltilmesini istemeden imzalamayın.
Yaralanma, kötü muamele veya sağlık sorununuzu hekim muayenesinde açıkça anlatın.
Gözaltının hukuka aykırı olduğunu düşünüyorsanız sulh ceza hâkimliğine başvuru yapılabileceğini unutmayın.
Gözaltı Ne Demektir?
Gözaltı, yakalanan kişinin Cumhuriyet savcısı tarafından hemen serbest bırakılmaması hâlinde soruşturmanın tamamlanması amacıyla belirli bir süre kolluk gözetiminde tutulmasıdır. Gözaltı bir ceza veya mahkûmiyet kararı değildir.
Soruşturma aşamasında suç şüphesi altında bulunan kişi “şüpheli” sıfatındadır. Savcılık tarafından iddianame düzenlenip mahkemece kabul edilmedikçe kişi “sanık” sıfatını almaz.
Yakalama ile Gözaltı Arasındaki Fark Nedir?
| İşlem | Anlamı | Temel özellik |
|---|---|---|
| Yakalama | Kişinin hareket özgürlüğünün fiilen sınırlandırılmasıdır. | Suçüstü, yakalama emri veya kanunda belirtilen diğer koşullarda uygulanabilir. |
| Gözaltı | Yakalanan kişinin soruşturma amacıyla belirli süre tutulmasıdır. | Kural olarak Cumhuriyet savcısının kararıyla uygulanır. |
| Tutuklama | Hâkim tarafından verilen, daha ağır bir koruma tedbiridir. | Gözaltından sonra otomatik uygulanmaz; ayrıca kanuni şartları aranır. |
Her yakalanan kişi gözaltına alınmaz. Cumhuriyet savcısı gözaltı şartlarının bulunmadığı kanaatine varırsa kişinin serbest bırakılmasına karar verebilir.
Gözaltına Neden Alınır? Şartları Nelerdir?
Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 91. maddesi uyarınca gözaltı kararı keyfî biçimde verilemez. Tedbirin soruşturma yönünden zorunlu olması ve kişinin suçu işlediği şüphesini gösteren somut delillerin bulunması gerekir.
Gözaltı kararının değerlendirilmesinde şu hususlar önem taşıyabilir:
- Şüphelinin kimliğinin ve olayla ilişkisinin belirlenmesi,
- Henüz toplanmamış delillerin bulunması,
- Birden fazla şüphelinin ifadelerinin ve delillerin karşılaştırılması,
- Arama, teşhis veya dijital inceleme gibi soruşturma işlemlerinin yürütülmesi,
- Şüphelinin serbest bırakılması hâlinde soruşturmanın etkilenme ihtimali.
Kaçma veya delilleri karartma şüphesi somut olayda dikkate alınabilir; ancak gözaltının kanuni ölçütleri tutuklamadaki şartlarla birebir aynı değildir. Soyut ihbar veya genel nitelikteki bir suçlama, her durumda gözaltı için yeterli kabul edilemez.
Gözaltı Kararı ve İşleyişi
Kural olarak gözaltına alma kararını Cumhuriyet savcısı verir. Kolluk görevlileri yakalama sonrasında savcıyı bilgilendirir ve verilen talimata göre işlem yapar.
CMK m.91/4’te, yalnızca kanunda sayılan suçlar ve suçüstü hâlleri bakımından mülki amirlerce belirlenecek kolluk amirlerine sınırlı bir gözaltı yetkisi tanınmıştır. Bu istisna, kolluğun bütün olaylarda kendiliğinden gözaltı kararı verebileceği anlamına gelmez.
Gözaltı süresinin başlangıcında yakalama tutanağı, üst arama ve eşya teslim tutanağı, hakların bildirildiğine ilişkin form ve sağlık raporu gibi belgeler düzenlenebilir. Belgelerdeki tarih ve saatlerin fiilî olaylarla uyumlu olup olmadığı kontrol edilmelidir.
Gözaltı süresi ne zaman başlar?
Sürenin başlangıcı kişinin polis merkezine veya nezarethaneye getirildiği an değil, özgürlüğünün fiilen kısıtlandığı yakalama anıdır. Yakalama tutanağındaki saat ile gerçek yakalama saati arasında farklılık varsa bu husus müdafi tarafından incelenmeli ve gerekli itiraz tutanağa geçirilmelidir.
Gözaltına Alınan Kişi Gözaltı Süresince Nerede Tutulur?
Gözaltına alınan kişi, soruşturmayı yürüten polis veya jandarma birimine bağlı nezarethanede tutulabilir. Soruşturmanın niteliğine göre kişi polis merkezi, ilçe emniyet müdürlüğü, ilgili şube müdürlüğü veya jandarma biriminde bulunabilir.
Şüphelinin başka bir kolluk birimine, sağlık kuruluşuna veya adliyeye götürülmesi mümkündür. Nakil ve yer değişiklikleri kayıt altına alınmalı; kanuni sürenin hesabı bu işlemler nedeniyle yeniden başlatılmamalıdır.
Gözaltı Süresi Kaç Saattir?
Genel kural olarak gözaltı süresi, yakalama yerine en yakın hâkim veya mahkemeye gönderilmek için gereken zorunlu süre hariç olmak üzere, yakalama anından itibaren 24 saati geçemez. Zorunlu sevk süresi ise en fazla 12 saat olabilir.
| Durum | Temel süre | Uzatma koşulu |
|---|---|---|
| Bireysel suç | Yakalama anından itibaren en fazla 24 saat | Toplu suç hükümleri yoksa CMK m.91/3’teki uzatma uygulanmaz. |
| Toplu suç | İlk 24 saat | Savcının yazılı emriyle her defasında bir günü geçmemek üzere üç gün daha uzatılabilir. |
| Zorunlu sevk süresi | En fazla 12 saat | Yakalama yerinin hâkim veya mahkemeye uzaklığına göre zorunlu olan yol süresidir. |
Toplu suçlarda gözaltı süresi kaç gündür?
Toplu olarak işlenen suçlarda delillerin toplanmasındaki güçlük veya şüpheli sayısının çokluğu nedeniyle Cumhuriyet savcısı gözaltı süresini uzatabilir. Uzatma yazılı emirle, her defasında en fazla bir gün olmak üzere en çok üç kez yapılabilir. Böylece toplam gözaltı süresi dört güne ulaşabilir.
Uzatma emrinin gözaltındaki kişiye derhâl tebliğ edilmesi gerekir. Toplu suçlarda sürenin kendiliğinden dört gün olduğu düşünülmemelidir; her uzatma için kanuni gerekçe ve yazılı emir bulunmalıdır.
Terör ve bazı ağır suçlarda süre her zaman 48 saat midir?
Hayır. Gözaltı süresi yalnızca suçun adına bakılarak hesaplanamaz. CMK m.91/4’te kanunda sayılan bazı suçüstü hâlleri ile kamu düzenini ciddi biçimde bozabilecek toplumsal olaylar bakımından özel kolluk amiri yetkisi düzenlenmiştir. Bu kapsamda olayın koşullarına göre 24 veya 48 saate kadar süre gündeme gelebilir.
Genel gözaltı, toplu suç ve özel kolluk amiri yetkisine ilişkin hükümler birbirine karıştırılmamalıdır. Yakalama şekli, kişi sayısı, karar veren makam ve yazılı uzatma emirleri birlikte incelenmelidir. Gözaltı kararının koşulları ve süre hesabı hakkında ayrıntılı bilgi için gözaltı kararı, süreleri ve itiraz yolları rehberimizi inceleyebilirsiniz.
Gözaltına Alınma Sürecinde Temel Haklarınız
Gözaltındaki kişinin avukat hakkı
Şüpheli, soruşturmanın her aşamasında bir veya birden fazla müdafi yardımından yararlanabilir. Müdafi; şüpheliyle görüşebilir, ifade işlemine katılabilir, gözaltı kararına karşı başvuru yapabilir ve lehe delillerin toplanmasını talep edebilir.
Şüpheli müdafi seçebilecek durumda olmadığını beyan eder ve müdafi yardımından yararlanmak isterse baro tarafından müdafi görevlendirilmesini isteyebilir. Çocuklar, kendisini savunamayacak derecede malul veya sağır ve dilsiz kişiler ile alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlardan soruşturulan şüpheliler bakımından zorunlu müdafilik hükümleri uygulanır.
Müdafinin soruşturma sürecindeki görevleri hakkında şüpheli ve sanık müdafiiliği sayfamızdan bilgi alabilirsiniz.
Avukatla baş başa görüşme hakkı
Şüpheli, vekâletname aranmaksızın müdafiiyle görüşebilir. Görüşmenin başkalarının duyamayacağı bir ortamda gerçekleştirilmesi, müdafi ile yazışmaların da kural olarak denetlenmemesi gerekir.
Kanunda sınırlı biçimde sayılan bazı suçlarda Cumhuriyet savcısının istemi üzerine hâkim kararıyla görüşme hakkı en fazla 24 saat kısıtlanabilir. Ancak bu süre içinde şüphelinin ifadesi alınamaz.
Yakınınız gözaltında mı?
Yakalama saati, tutulduğu birim, gözaltı kararının dayanağı, ifade işlemi ve varsa arama veya el koyma kararları müdafi tarafından incelenebilir.
Susma hakkı
Şüpheliye, kendisine yüklenen suç hakkında açıklamada bulunmamasının kanuni hakkı olduğu bildirilmelidir. Susma hakkının kullanılması, suçlamanın kabul edildiği anlamına gelmez.
Susma hakkı kimliğe ilişkin soruları kapsamaz. Şüpheli kimlik bilgilerini doğru açıklamakla yükümlüdür; ancak olayın içeriği, diğer kişiler, deliller veya isnat edilen fiil hakkında açıklama yapmama hakkını kullanabilir.
Susma hakkının kullanılıp kullanılmaması dosyanın içeriğine ve savunma stratejisine göre değerlendirilmelidir. Şüphelinin lehine olan ve hızla kaybolabilecek kamera kaydı gibi deliller bulunuyorsa bunların toplanmasının gecikmeden istenmesi önem taşıyabilir.
Lehe delillerin toplanmasını isteme hakkı
Şüpheli, suç şüphesinden kurtulmasını sağlayabilecek somut delillerin toplanmasını talep edebilir. Kamera görüntüleri, konum ve giriş-çıkış kayıtları, banka hareketleri, tanıklar, yazışmalar ve dijital kayıtlar bu kapsamda değerlendirilebilir.
Yakınlara haber verilmesi hakkı
Yakalanma, gözaltına alınma ve gözaltı süresinin uzatılması Cumhuriyet savcısının emriyle kişinin bir yakınına veya belirlediği bir kişiye gecikmeksizin bildirilmelidir.
Bu düzenleme, gözaltındaki kişiye her durumda doğrudan telefonla konuşma veya yakınlarıyla yüz yüze görüşme hakkı verildiği anlamına gelmez. Kanuni güvence, gözaltı durumunun ilgili kişiye bildirilmesidir. Müdafiyle gizli görüşme hakkı ise yakınlarla iletişimden ayrı bir haktır.
Yabancı uyruklu kişi yazılı olarak karşı çıkmadığı sürece durum vatandaşı olduğu devletin konsolosluğuna da bildirilir.
Tercüman hakkı
Türkçe bilmeyen veya kendisini Türkçe ifade edemeyen şüpheliye isnadın ve temel haklarının anlayabileceği şekilde aktarılması gerekir. İfade ve sorgu işlemlerinde kanuni koşullara göre tercüman yardımından yararlandırılmalıdır.
İfade Almadan Önce Hangi Haklar Bildirilmelidir?
CMK m.147 uyarınca ifade veya sorgu sırasında:
- Şüphelinin kimliği tespit edilir.
- Kendisine yüklenen suç anlatılır.
- Müdafi seçme ve müdafi yardımından yararlanma hakkı bildirilir.
- Yakınlara haber verilmesine ilişkin işlem yerine getirilir.
- Yüklenen suç hakkında açıklamada bulunmama hakkı anlatılır.
- Lehine somut delillerin toplanmasını isteyebileceği hatırlatılır.
- İfade işlemi tutanağa bağlanır.
İfade tutanağı imzalanmadan önce ne kontrol edilmelidir?
- Söylenmeyen bir cümlenin eklenip eklenmediği,
- Önemli bir açıklamanın tutanaktan çıkarılıp çıkarılmadığı,
- Olay tarihleri, kişi isimleri ve para tutarlarının doğru yazılıp yazılmadığı,
- İfade başlangıç ve bitiş saatlerinin doğru olup olmadığı,
- Şüpheli veya müdafinin itirazlarının tutanağa geçirilip geçirilmediği,
- Hazır bulunan kişilerin doğru gösterilip gösterilmediği
kontrol edilmelidir. Tutanakta hata varsa imzadan önce düzeltilmesi istenebilir. Kişi imzadan çekinirse bunun nedeni de tutanağa geçirilir.
İfade sırasında baskı veya tehdit uygulanabilir mi?
Şüphelinin beyanı özgür iradesine dayanmalıdır. Kötü davranma, işkence, ilaç verme, aşırı yorma, aldatma, cebir, tehdit veya kanuna aykırı menfaat vaat etme gibi yöntemler kullanılamaz. Yasak yöntemlerle elde edilen ifadeler, kişi sonradan rıza gösterse bile delil olarak değerlendirilemez.
Avukatsız kolluk ifadesi geçerli midir?
Zorunlu müdafilik bulunmayan durumlarda yetişkin şüphelinin müdafisiz ifade vermesi mümkündür. Bununla birlikte müdafi hazır bulunmadan kolluk tarafından alınan ifade, şüpheli veya sanık tarafından daha sonra hâkim veya mahkeme önünde doğrulanmadıkça hükme esas alınamaz.
Bu düzenleme, müdafisiz alınan her ifadenin yok hükmünde olduğu anlamına gelmez; mahkûmiyet hükmüne esas alınması bakımından önemli bir sınırlama getirir. İfade işlemi hakkında daha ayrıntılı bilgi için ifade vermeye çağrıldım, ne yapmalıyım? rehberimizi inceleyebilirsiniz.
Gözaltındaki Kişinin Telefonu ve Eşyalarına Ne Olur?
Nezarethaneye alınan kişinin üzerindeki para, telefon ve diğer eşyalar güvenlik amacıyla emanete alınabilir. Emanete alınan eşyaların tutanakla kaydedilmesi ve süreç sonunda teslim edilmesi gerekir.
Telefonun güvenlik amacıyla fiziken emanete alınması ile içeriğinin aranması, kopyalanması veya incelenmesi aynı işlem değildir. Dijital materyallerin incelenmesi ve bunlara el konulması için CMK’daki özel koşulların bulunması gerekir.
Telefon şifresinin talep edilmesi, cihaz imajının alınması ve mesajların incelenmesi hakkında somut kararın, şüphelinin sıfatının ve işlemin hukuki dayanağının müdafi tarafından ayrıca değerlendirilmesi gerekir. “Gözaltında telefona hiçbir şekilde el konulamaz” şeklindeki genel ifade hukuken doğru değildir.
Gözaltındaki Kişi Sağlık Kontrolünden Geçirilir mi?
Yakalama ve gözaltı sürecinde kişinin sağlık durumunun kayıt altına alınması gerekir. Gözaltına giriş, nezarethane veya kolluk birimi değişikliği, sürenin uzatılması ve serbest bırakılma gibi aşamalarda ilgili yönetmelik kapsamında sağlık kontrolü yapılabilir.
Muayenede kişi:
- Vücudundaki darp, yara ve ağrıları,
- Kronik hastalıklarını,
- Düzenli kullandığı ilaçları,
- Psikolojik veya fiziksel şikâyetlerini,
- Gördüğünü ileri sürdüğü kötü muameleyi
hekime açıkça bildirmelidir. Yaralanma veya kötü muamele iddiasının sağlık raporuna geçirilmesi istenmeli ve durum müdafiye de anlatılmalıdır.
Gözaltında yemek, su ve ilaç verilir mi?
Gözaltındaki kişinin beslenme, içme suyu, tuvalet, temizlik ve gerekli sağlık ihtiyaçları insan onuruna uygun biçimde karşılanmalıdır. Nezarethaneye dışarıdan yiyecek veya ilaç kabul edilip edilmeyeceği güvenlik ve sağlık kurallarına göre belirlenebilir.
Sürekli kullanılan ilaçlar ve özel beslenme gerektiren hastalıklar kolluk görevlilerine, sağlık personeline ve müdafiye bildirilmelidir. İlaç kullanımı konusunda hekimin değerlendirmesi esas alınabilir.
Gözaltındaki Kişiye Kelepçe Takılabilir mi?
Kelepçe, yakalanan herkese otomatik olarak uygulanması gereken bir tedbir değildir. CMK m.93 uyarınca nakil sırasında kişinin kaçacağına veya kendisinin ya da başkalarının hayat ve beden bütünlüğü bakımından tehlike oluşturacağına ilişkin belirtiler varsa kelepçe takılabilir.
Tedbirin somut güvenlik ihtiyacıyla bağlantılı ve ölçülü olması gerekir. Çocuklar bakımından kelepçe ve diğer bağlama araçlarına ilişkin daha koruyucu özel hükümler bulunmaktadır.
Çocukların Gözaltına Alınması ve Suça Sürüklenen Çocuk
Çocuklar hakkında çocuklara özgü ceza muhakemesi ve koruma hükümleri uygulanır. Çocuğun üstün yararı bütün işlemlerde gözetilmelidir.
- Çocuk birimindeki kolluk görevlileri tarafından işlem yapılması,
- Çocuğun yetişkinlerden ayrı tutulması,
- Kanuni temsilci ve ilgili birimlere haber verilmesi,
- Talep aranmaksızın müdafi görevlendirilmesi,
- İfade ve sağlık işlemlerinin çocuğa özgü kurallara uygun yürütülmesi
gerekir. Fiili işlediği sıradaki yaş, çocuğun yakalanıp yakalanamayacağını ve uygulanacak işlemleri etkilediğinden yetişkinlere ilişkin kurallar doğrudan uygulanmamalıdır.
Gözaltı Kararına İtiraz Edilebilir mi?
Yakalanan kişi, müdafii, kanuni temsilcisi, eşi veya birinci ya da ikinci derece kan hısımları; yakalama işlemine, gözaltına alma kararına veya gözaltı süresinin uzatılmasına ilişkin yazılı emre karşı sulh ceza hâkimliğine başvurabilir.
Sulh ceza hâkimi başvuruyu evrak üzerinden inceleyerek derhâl ve en geç 24 saat dolmadan karara bağlar. Hâkim başvuruyu reddedebilir veya kişinin soruşturma evrakıyla birlikte Cumhuriyet savcılığında derhâl hazır bulundurulmasına karar verebilir.
Başvuruda yalnızca “gözaltı hukuka aykırıdır” denilmesi yerine şu hususlar somutlaştırılabilir:
- Gözaltının soruşturma bakımından neden zorunlu olmadığı,
- Suç şüphesini gösteren somut delillerin bulunmadığı,
- Yakalama ve gözaltı saatlerinin yanlış kaydedildiği,
- Uzatma kararının kanuni koşullarının oluşmadığı,
- Sürenin fiilen aşıldığı,
- Daha hafif işlemlerle soruşturmanın yürütülebileceği.
Gözaltı Süresi Dolunca Ne Olur?
Gözaltına alınan kişi serbest bırakılmayacaksa en geç kanuni sürenin sonunda hâkim önüne çıkarılarak sorguya çekilmelidir. Sorgu sırasında müdafi de hazır bulunur.
| Muhtemel sonuç | Ne anlama gelir? |
|---|---|
| Serbest bırakma | Gözaltı tedbiri sona erer; ancak savcılık soruşturması devam edebilir. |
| Savcılık işlemleri | Savcı ifade alabilir, ek araştırma yaptırabilir veya serbest bırakabilir. |
| Adli kontrol talebi | Savcı, şüpheliyi adli kontrol uygulanması istemiyle sulh ceza hâkimliğine sevk edebilir. |
| Tutuklama talebi | Savcı tutuklama talep edebilir; tutuklama kararını sulh ceza hâkimi verir. |
Savcı tutuklama kararı verebilir mi?
Cumhuriyet savcısı şüphelinin tutuklanmasını talep edebilir; ancak tutuklama kararını yalnız hâkim verir. Gözaltına alınmak kişinin mutlaka tutuklanacağı anlamına gelmez. Tutuklama için ayrıca kuvvetli suç şüphesi, tutuklama nedeni ve ölçülülük koşulları değerlendirilir.
Tutuklamanın şartları için tutuklama nedenleri ve katalog suçlar, tutuklamaya alternatif yükümlülükler için adli kontrol tedbiri yazılarımızı inceleyebilirsiniz.
Serbest Bırakılmak Soruşturmanın Bittiği Anlamına Gelir mi?
Hayır. Gözaltından serbest bırakılmak yalnızca özgürlüğü sınırlayan tedbirin sona erdiğini gösterir. Savcılık daha sonra ek ifade alabilir, tanık dinleyebilir, bilirkişi incelemesi yaptırabilir, dijital materyalleri inceletebilir, kovuşturmaya yer olmadığına karar verebilir veya yeterli şüphe görürse iddianame düzenleyebilir.
Soruşturmanın sonraki aşamalarını takip etmek için savcılık dosya sorgulama rehberimizden yararlanabilirsiniz.
Aynı Olay Nedeniyle Yeniden Gözaltına Alınabilir miyim?
Gözaltı süresi dolduğu veya sulh ceza hâkiminin kararı üzerine serbest bırakılan kişi aynı fiil nedeniyle sınırsız biçimde tekrar yakalanamaz. Aynı nedenle yeniden yakalama yapılabilmesi için yeni ve yeterli delil elde edilmesi ve Cumhuriyet savcısının kararının bulunması gerekir.
Gözaltı Adli Sicile İşler mi?
Gözaltı bir mahkûmiyet kararı değildir ve tek başına adli sicil kaydı oluşturmaz. Bununla birlikte yakalama ve gözaltı işlemi soruşturma dosyasındaki adli kayıtlarda yer alabilir. Adli sicil belgesinde görünmemesi, soruşturma sistemlerinde hiçbir kayıt bulunmadığı anlamına gelmez.
Gözaltı Süresi Aşılırsa veya Mahkûmiyet Verilirse Ne Olur?
Kişi kanuni gözaltı süresi içinde serbest bırakılmalı veya yetkili hâkim önüne çıkarılmalıdır. Sürenin aşılması, CMK m.141 kapsamında hukuka aykırı koruma tedbiri nedeniyle tazminat ve diğer başvuru yollarının değerlendirilmesine neden olabilir.
Gözaltında geçirilen süre ile sonradan verilen cezanın hesabı ise ayrı bir konudur. Şüphelinin aynı suç nedeniyle hüküm kesinleşmeden önce özgürlüğünü sınırlayan süreleri, TCK m.63’teki koşullar çerçevesinde mahkûmiyet cezasından mahsup edilir.
Hukuka Aykırı Gözaltı Nedeniyle Tazminat İstenebilir mi?
Kanunda belirtilen şartlar dışında yakalanan, kanuni süre içinde hâkim önüne çıkarılmayan, yakalama nedenleri veya hakları açıklanmayan ya da yakınlarına haber verilmeyen kişiler CMK m.141 ve devamındaki koşullar kapsamında Devletten maddi ve manevi tazminat isteyebilir.
Tazminat başvurusunda olayın hangi CMK m.141 bendine girdiği önemlidir. CMK m.141/1-e, f ve l kapsamındaki bazı talepler 1 Haziran 2024 sonrasında İnsan Hakları Tazminat Komisyonunun görev alanına alınmıştır. Diğer tazminat nedenlerinde görevli merci ve başvuru zamanı ayrıca belirlenmelidir.
Başvuru süresi, ilgili karar veya hükmün kesinleşmesinin kişiye tebliğinden itibaren üç ay ve her hâlde kesinleşme tarihini izleyen bir yıldır. Tazminat nedenleri, görevli merci ve zarar kalemleri için haksız tutuklama ve gözaltı tazminatı rehberimizi inceleyebilirsiniz.
Yakını Gözaltına Alınan Kişi Ne Yapmalıdır?
- Fiilî yakalama saatini ve hangi kolluk biriminin işlem yaptığını öğrenmeye çalışın.
- Hangi suçlama veya soruşturma nedeniyle gözaltı uygulandığını belirleyin.
- Kişinin hangi polis, jandarma veya şube biriminde tutulduğunu teyit edin.
- Bir müdafi görevlendirilip görevlendirilmediğini kontrol edin.
- Özel müdafi tercih edilecekse vakit kaybetmeden iletişim kurun.
- Kişinin sürekli kullandığı ilaç veya önemli sağlık sorunu varsa kolluğa ve müdafiye bildirin.
- Soruşturma hakkında sosyal medyada delilleri veya üçüncü kişileri etkileyebilecek açıklamalardan kaçının.
- Yakalama, sağlık, arama ve eşya teslim tutanaklarıyla ilgili bilgileri müdafiye aktarın.
Gözaltı ve ifade sürecinde hukuki destek
Müdafi; gözaltındaki kişiyle görüşebilir, ifade işlemine katılabilir, süre ve uzatma kararlarını inceleyebilir ve hukuka aykırı işlemlere karşı gerekli başvuruları yapabilir.
Hukuki Dayanaklar
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.90-95: yakalama, gözaltı, süreler, itiraz ve yakınlara bildirim.
- CMK m.141-142: koruma tedbirleri nedeniyle tazminat.
- CMK m.147-150: ifade, yasak sorgu yöntemleri, müdafi seçimi ve zorunlu müdafilik.
- CMK m.153-154: dosya inceleme ve müdafiyle görüşme hakkı.
- Yakalama, Gözaltına Alma ve İfade Alma Yönetmeliği.
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.63: gözaltı ve diğer özgürlük kısıtlamalarının cezadan mahsubu.
- Türkiye Cumhuriyeti Anayasası m.17 ve 19: kötü muamele yasağı ile kişi hürriyeti ve güvenliği hakkı.
Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Gözaltı süresi ve uygulanabilecek işlemler; isnat edilen suç, yakalama biçimi, şüpheli sayısı, suçüstü durumu ve soruşturmadaki özel koşullara göre değerlendirilmelidir.
