Kısa cevap: Ödenmeyen bir fatura için genel haciz yoluyla ilamsız icra takibi başlatılabilir. Ancak fatura, alacağın dayandığı sözleşmeyi ve malın teslimi veya hizmetin ifasını her durumda tek başına kanıtlamaz.
Takipten önce sözleşme, sipariş, irsaliye, teslim tutanağı, hizmet kabulü, e-posta ve mesajlar, banka hareketleri, ticari defterler ile borç ikrarı birlikte toplanmalıdır. Borçlu ödeme emrine yedi gün içinde itiraz ederse takip durur; sonraki yol eldeki delilin niteliğine göre belirlenir.
Fatura kesilmiş olması, şirketin tahsilat dosyasının hazır olduğu anlamına gelmez. Ticari uyuşmazlıkta temel soru yalnızca “fatura var mı?” değildir. Faturanın hangi sipariş veya sözleşmeye dayandığı, malın kime ve ne zaman teslim edildiği, hizmetin kabul edilip edilmediği, vadenin nasıl kararlaştırıldığı ve ödemenin yapılıp yapılmadığı birlikte incelenir.
Bu rehber, özellikle şirketler arasındaki mal ve hizmet ilişkilerinde ödenmeyen fatura alacağının nasıl hazırlanacağını, hangi takip yolunun kullanılabileceğini ve borçlu itiraz ettiğinde hangi delillerin önem kazanacağını açıklar. Çek veya senede dayalı kambiyo takibi farklı kurallara tabidir; bu konu için çek ve senet tahsilatı rehberimizi inceleyebilirsiniz.
Fatura Alacağı Nedir?
Fatura; satılan mal, yapılan iş veya sağlanan menfaat karşılığında düzenlenen ticari belgedir. Fatura çoğunlukla daha önce kurulmuş sözleşmenin ifa aşamasına ilişkindir. Bu nedenle sözleşmeyi tek başına kuran bir belge gibi değerlendirilmemelidir. Yazılı sözleşme bulunmasa bile sipariş formları, teklif-kabul yazışmaları, teslim kayıtları ve tarafların ticari defterleri sözleşme ilişkisinin kurulmasını gösterebilir.
Türk Ticaret Kanunu’nun 21. maddesine göre faturayı alan kişi, aldığı tarihten itibaren sekiz gün içinde içeriğine itiraz etmezse fatura içeriğini kabul etmiş sayılır. Bu karine; faturadaki miktar, birim fiyat veya ifaya ilişkin kayıtlar bakımından önem taşır. Bununla birlikte sekiz gün sessiz kalınması, hiç kurulmamış bir sözleşmeyi veya gerçekleşmemiş bir teslimi otomatik olarak var hâle getirmez.
Önemli ayrım: Faturaya sekiz gün içinde itiraz edilmemesi ile icra ödeme emrine yedi gün içinde itiraz edilmemesi farklı süreçlerdir. Birincisi faturanın içeriğine ilişkin ticari karineyi, ikincisi ise ilamsız takibin kesinleşmesini etkiler.
Fatura Tek Başına Alacağı İspatlar mı?
Fatura, alacak dosyasının önemli parçasıdır; fakat özellikle borçlu “malı teslim almadım” veya “hizmet yapılmadı” diyorsa tek başına yeterli olmayabilir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu’ndaki ispat kuralları gereği alacaklı, dayandığı hukuki ilişkiyi ve kendi edimini yerine getirdiğini kanıtlamalıdır.
Faturanın borçlunun ticari defterine işlenmesi, faturaya yönelik yazılı kabul, kısmi ödeme veya borç bakiyesi mutabakatı ispat değerlendirmesini güçlendirebilir. Buna karşılık faturanın yalnız alacaklının sisteminde bulunması, mal teslimi veya hizmet ifasını kendiliğinden kanıtlamaz. Vergisel bildirimler de somut olayda destekleyici olabilir; ancak teslim veya ifa delilinin yerine geçtiği varsayılmamalıdır.
Ödenmeyen Fatura Dosyasında Hangi Deliller Toplanmalı?
| İspatlanacak konu | Kullanılabilecek belgeler | Kontrol noktası |
|---|---|---|
| Sözleşme ilişkisi | Sözleşme, teklif, sipariş formu, satın alma emri, e-posta ve mesajlar | Taraf, ürün/hizmet, fiyat ve yetkili kişi belirli mi? |
| Mal teslimi | İmzalı irsaliye, teslim tutanağı, kargo/lojistik kaydı, depo giriş belgesi | Teslim alan kişi ve şirketle bağlantısı doğrulanabiliyor mu? |
| Hizmetin ifası | İş teslimi, kabul/onay kaydı, çalışma raporu, proje dosyası, erişim logu | Hizmet kapsamı ile fatura dönemi eşleşiyor mu? |
| Alacak miktarı | Fatura, fiyat listesi, sözleşme eki, cari hareketler, iade ve iskonto belgeleri | Kısmi ödeme, mahsup, iade veya kur farkı ayrılmış mı? |
| Vade ve temerrüt | Sözleşme vadesi, ödeme planı, ihtarname, KEP ve tebliğ kaydı | Faiz başlangıcı belgeyle gösterilebiliyor mu? |
| Borç kabulü | Cari hesap mutabakatı, ödeme taahhüdü, taksit talebi, kısmi ödeme | Belge yetkili kişi tarafından mı gönderildi veya imzalandı? |
Belgelerin sonradan tek tek aranması yerine fatura numarasına bağlı bir tahsilat dosyası oluşturulması yararlıdır. Dosyada faturanın UBL/PDF örneği, gönderim bilgisi, sözleşme, teslim/ifa belgesi, yazışmalar, cari hesap ve ödeme hareketleri aynı kronoloji içinde tutulmalıdır.
Ödenmeyen Fatura İçin Önce İhtarname Göndermek Zorunlu mu?
Her fatura alacağında icra takibinden önce noter ihtarı gönderilmesi genel bir zorunluluk değildir. Ancak vade açık değilse, borçlunun temerrüde düşürüldüğünün ve ödeme talebinin ulaştığının ispatı bakımından ihtarname veya KEP bildirimi önemli olabilir. Tacirler arasındaki bazı bildirimlerde Türk Ticaret Kanunu’nun şekil hükümleri ayrıca dikkate alınmalıdır.
Belirli bir vade kararlaştırılmışsa Türk Borçlar Kanunu’ndaki temerrüt kuralları; ticari işletmeler arasındaki mal ve hizmet tedarikinde ise şartları varsa Türk Ticaret Kanunu’nun 1530. maddesi uygulanabilir. Faiz başlangıcını yalnız fatura tarihine bağlamak her dosyada doğru değildir. Güncel oran ve faiz türü için icra faizi hesaplama rehberimize bakabilirsiniz.
Faturaya Dayalı İcra Takibi Nasıl Başlatılır?
Elinde mahkeme kararı veya kambiyo senedi bulunmayan alacaklı, muaccel para alacağı için genel haciz yoluyla ilamsız takip başlatabilir. Fatura, çek veya bono olmadığı için kambiyo senetlerine özgü takip yoluna konu edilmez.
- Alacak kalemleri ayrıştırılır: Asıl alacak, işlemiş faiz, vade, kısmi ödemeler ve iadeler hesaplanır.
- Yetkili icra dairesi belirlenir: Borçlunun yerleşim yeri, sözleşmenin ifa yeri ve geçerli yetki şartı birlikte incelenir.
- Takip talebi hazırlanır: Fatura numarası, tarih, alacağın sebebi, tutar ve faiz talebi tereddüt yaratmayacak şekilde gösterilir.
- Ödeme emri tebliğ edilir: Borçlu borca, faize, imzaya veya yetkiye yönelik itirazlarını yedi gün içinde ileri sürebilir.
- Takibin sonucu izlenir: Süresinde itiraz edilmezse takip kesinleşebilir ve haciz aşamasına geçilebilir; itiraz edilirse takip durur.
Genel takip sisteminin ayrıntıları için ilamsız icra takibi rehberimizi; borçlunun yedi günlük beyanları için ise ödeme emrine itiraz yazımızı inceleyebilirsiniz.
Fatura Dosyanızı Takipten Önce Kontrol Ettirin
Faturanın yanında teslim, hizmet kabulü, vade ve borç kabulü delillerinin bulunması; yanlış tutar, faiz veya takip yolu nedeniyle doğabilecek itiraz riskini azaltır.
Borçlu İcra Takibine İtiraz Ederse Ne Olur?
Borçlunun süresinde itirazı genel haciz yoluyla takibi durdurur. Bu aşamada doğrudan hacze geçilemez. Alacaklının kullanabileceği yol, elindeki belgelere ve uyuşmazlığın niteliğine göre değişir.
İtirazın kaldırılması
Alacak İcra ve İflas Kanunu’nun 68. maddesinde sayılan nitelikte bir belgeye dayanıyorsa icra mahkemesinden itirazın kaldırılması talep edilebilir. Fatura tek başına kural olarak bu belgelere eşit görülmez. Borçlu tarafından imzası ikrar edilmiş borç kabulü veya kanunda aranan nitelikte başka bir belge bulunup bulunmadığı ayrıca incelenmelidir. Bu yola ilişkin süre itirazın alacaklıya tebliğinden itibaren altı aydır.
İtirazın iptali davası
Alacaklı, itirazın kendisine tebliğinden itibaren bir yıl içinde itirazın iptali davası açarak alacağın varlığını genel hükümlere göre ispatlayabilir. Uyuşmazlık ticari dava niteliğindeyse, konusu para alacağı olan dava öncesinde arabulucuya başvuru dava şartı olabilir. Arabuluculuk, doğrudan icra takibi başlatmanın değil; dava açmanın ön koşulu olarak değerlendirilir.
Mahkeme; sözleşmeyi, teslim veya hizmet ifasını, faturaları, ticari defterleri, yazışmaları ve ödemeleri birlikte değerlendirir. Alacağın likit olması ve kanundaki diğer şartların bulunması hâlinde icra inkâr tazminatı gündeme gelebilir; tazminata mutlaka hükmedileceği varsayılmamalıdır. Ayrıntılı süreç için itirazın iptali davası rehberimize bakabilirsiniz.
Fatura Alacağı İçin Dava mı, İcra Takibi mi?
| Durum | Öne çıkan seçenek | Temel risk |
|---|---|---|
| Borç kabul ediliyor, yalnız ödeme gecikiyor | İhtar/ödeme planı veya ilamsız takip | Temerrüt ve ödeme planının belirsiz kalması |
| Teslim veya hizmet ciddi biçimde tartışmalı | Delil analizi sonrası dava veya takip | Takibe itiraz edilmesi ve ispat yetersizliği |
| Borçlunun mal kaçırma riski bulunuyor | Şartları varsa ihtiyati hacizle birlikte hukuki yol | Yaklaşık ispat ve teminat şartlarının karşılanamaması |
| Borçlu takibe itiraz etmiş | Belgeye göre kaldırma veya iptal davası | Altı aylık veya bir yıllık özel sürenin kaçırılması |
Mal kaçırma ihtimali tek başına her talebi kabul ettirmez. Muaccel ve rehinle güvence altına alınmamış para alacağı ile kanundaki diğer şartların yaklaşık ispatı gerekir. Bu yolun şartları için ihtiyati haciz rehberimizi inceleyebilirsiniz.
Fatura Alacağında Zamanaşımı ve Faiz Nasıl Belirlenir?
“Fatura alacağı” adıyla bütün işlemlere uygulanan tek bir zamanaşımı süresi yoktur. Süre; faturanın dayandığı satış, eser, taşıma, kira, vekâlet veya başka bir hukuki ilişkiye göre belirlenir. Vade, zamanaşımının başlangıcı ve kesen işlemler de ayrıca incelenmelidir. Bu nedenle yalnız fatura tarihinden hareketle süre hesabı yapılmamalıdır.
Faiz bakımından da sözleşmedeki oran, tarafların tacir sıfatı, işlemin ticari niteliği, vade ve temerrüt tarihi önemlidir. Takip talebinde faiz türünün, oranının, başlangıcının ve birikmiş tutarın açıkça gösterilmesi gerekir. Fazla veya yanlış faiz talebi, takibin tamamını değilse bile faiz bölümünü uyuşmazlık konusu yapabilir.
Ödenmeyen Faturada Sık Yapılan Hatalar
- Faturayı tek başına sözleşme ve teslim kanıtı kabul etmek,
- İmzalı irsaliye veya hizmet kabul kaydını düzenli arşivlememek,
- Faturaya sekiz günlük itiraz ile ödeme emrine yedi günlük itirazı karıştırmak,
- Çek veya senet bulunmadığı hâlde kambiyo takibi yapılabileceğini düşünmek,
- Kısmi ödeme, iade, iskonto veya mahsup kalemlerini takip tutarından düşmemek,
- Vade ve temerrüt belirsizken faizi fatura tarihinden başlatmak,
- Borçlunun adresi, şirket unvanı veya vergi bilgilerini güncellemeden takip açmak,
- İtirazın tebliğinden sonra altı aylık ve bir yıllık özel süreleri izlememek,
- Ticari dava öncesindeki zorunlu arabuluculuk şartını atlamak,
- Her ticari alacakta aynı zamanaşımı süresinin geçerli olduğunu varsaymak.
Şirketler İçin Fatura Tahsilat Kontrol Listesi
- Borçlu unvanı, adresi, vergi numarası ve temsil bilgilerini doğrulayın.
- Faturayı sözleşme veya siparişle eşleştirin.
- Teslim/ifa belgesini ve faturanın gönderim-alınma kaydını dosyalayın.
- İade, ayıp bildirimi, iskonto, mahsup ve kısmi ödemeleri kontrol edin.
- Vade, temerrüt ve uygulanacak faiz türünü belirleyin.
- Yazılı borç kabulü veya cari mutabakat bulunup bulunmadığını araştırın.
- Yetkili icra dairesi ile takip veya dava stratejisini seçin.
- İtiraz ve arabuluculuk sürelerini tek bir dosya takviminde izleyin.
Ticari Alacak ve Fatura Tahsilatı
Fatura, teslim/ifa belgeleri ve borçlu itirazı birlikte değerlendirilerek takip, arabuluculuk ve dava yolu planlanabilir. Sürekli şirket desteği için şirketler ve ticaret hukuku hizmetimizi inceleyebilirsiniz.
Resmî Kaynaklar
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (m. 21, 5/A ve 1530)
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (m. 62, 66, 67, 68 ve 257)
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (ispat ve ticari defter hükümleri)
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (temerrüt ve zamanaşımı hükümleri)
Bu içerik 8 Ekim 2026 tarihinde yürürlükteki mevzuat esas alınarak genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Alacağın kaynağı, deliller, taraf sıfatları ve sözleşme hükümleri kullanılacak yolu değiştirebilir.
