Satın alınan aracın teslimden sonra ağır hasarlı, boyalı, değişenli, kilometresi düşürülmüş veya mekanik açıdan arızalı olduğunun anlaşılması, hukuken ayıplı araç satışı niteliğinde olabilir. Böyle bir durumda alıcı; aracı iade ederek ödediği bedeli geri isteme, araçtaki değer kaybı oranında indirim talep etme, ücretsiz onarım veya koşulları varsa ayıpsız misliyle değişim haklarından yararlanabilir.
Ancak kullanılabilecek haklar; aracın galeriden mi yoksa şahıstan mı alındığına, kusurun satıştan önce mevcut olup olmadığına, ayıbın alıcıya bildirilip bildirilmediğine, ekspertiz raporuna ve araçtaki sorunun olağan kullanımdan mı kaynaklandığına göre değişir.
Araçta sonradan hasar veya arıza tespit ettiyseniz:
Aracı tamir ettirmeden önce arızayı ve hasarı belgeleyin.
Bağımsız ve kurumsal bir ekspertiz raporu alın.
İlan, mesaj, satış sözleşmesi ve eski ekspertiz raporlarını saklayın.
Satıcıya gecikmeden yazılı bildirim yapın.
Kullanacağınız seçimlik hakkı açıkça belirtin.
Gerekirse mahkemeden delil tespiti talep edin.
Araç Satışında Ayıp Nedir?
Satılan aracın, satış sırasında kararlaştırılan veya satıcı tarafından vaat edilen özellikleri taşımaması ayıp olarak kabul edilebilir. Aracın kullanım amacını azaltan, ekonomik değerini düşüren veya güvenli şekilde kullanılmasını engelleyen maddi, teknik ya da hukuki eksiklikler de ayıp oluşturabilir.
Örneğin “hatasız ve boyasız” denilerek satılan aracın daha önce ağır kazaya karışmış olması, kilometresinin düşürülmesi, airbaglerinin açılmış veya iptal edilmiş olması, motorunda satış öncesine dayanan ciddi arıza bulunması ayıplı satış kapsamında değerlendirilebilir.
Araçta ayıp sayılabilecek durumlar
- Ağır hasar veya pert kaydının gizlenmesi,
- Kilometrenin düşürülmesi,
- Değişen veya boyalı parçaların saklanması,
- Şasi, podye veya direklerde işlem bulunması,
- Airbaglerin açılmış, sökülmüş veya dirençle kandırılmış olması,
- Motor, şanzıman veya diferansiyelde önceden mevcut ciddi arıza,
- Aracın sel veya yangın hasarlı olması,
- Aracın taksi, kiralama veya filo geçmişinin gizlenmesi,
- Çalıntı, hacizli ya da hukuki kısıtlamalı araç satılması,
- İlan veya satış görüşmesinde vaat edilen donanımların bulunmaması.
Her arıza veya yıpranma ayıp değildir. Aracın yaşı, kilometresi, satış bedeli, bakım geçmişi ve kullanım koşulları dikkate alınır. On beş yaşındaki yüksek kilometreli bir araçta olağan kullanım sonucu ortaya çıkan aşınma ile satıcının bildiği ancak gizlediği motor arızası aynı şekilde değerlendirilmez.
Açık Ayıp ve Gizli Ayıp Arasındaki Fark Nedir?
| Ayıp türü | Tanım | Araç örneği | Bildirim yaklaşımı |
|---|---|---|---|
| Açık ayıp | Olağan incelemeyle anlaşılabilecek kusur | Belirgin kaporta göçüğü, kırık far, yırtık koltuk | Teslim sırasında veya olağan inceleme süresinde bildirilmelidir |
| Gizli ayıp | Olağan kontrolle anlaşılamayan ve sonradan ortaya çıkan kusur | Kilometre düşürme, gizli şasi işlemi, motor iç arızası | Öğrenilmesinden sonra gecikmeden satıcıya bildirilmelidir |
| Hileyle gizlenen ayıp | Satıcının bildiği kusuru özel yöntemlerle saklaması veya yanlış bilgi vermesi | Arıza lambasını silmek, airbag ışığını iptal etmek, kilometreyi düşürmek | Satıcı sorumluluğu sınırlayan hükümlere dayanamayabilir |
Açık ayıp nedir?
Açık ayıp, makul bir alıcının aracı gözden geçirdiğinde fark edebileceği kusurdur. Kaportadaki belirgin göçük, kırık ayna veya çalışmayan far buna örnek verilebilir.
Alıcı, açıkça görülen ve kendisine bildirilen bir kusuru bilerek aracı satın almışsa daha sonra aynı kusura dayanarak sözleşmeden dönme talebinde bulunamayabilir.
Gizli ayıp nedir?
Gizli ayıp, satış anında mevcut olmasına rağmen olağan inceleme sırasında anlaşılamayan ve aracın kullanılması ya da ayrıntılı teknik inceleme sonucunda ortaya çıkan kusurdur.
Motorun yağ yakması, şanzımanın belirli sıcaklığa ulaştıktan sonra arıza vermesi, gizlenmiş şasi işlemi, kilometre düşürme ve airbag iptali gizli ayıp örnekleri arasındadır.
Aldığım Araç Ağır Hasarlı veya Pert Kayıtlı Çıktı
Ağır hasar kaydının bulunması tek başına her durumda satışın iptalini gerektirmez. Satıcı ağır hasar kaydını satış öncesinde açıkça bildirmiş ve alıcı bu durumu bilerek aracı satın almışsa ayıptan doğan hakların kullanılması güçleşebilir.
Buna karşılık araç “hasarsız”, “tramersiz” veya “değişensiz” şeklinde tanıtılmış; ağır hasar kaydı satıştan sonra öğrenilmişse araç, vaat edilen nitelikleri taşımadığı için ayıplı kabul edilebilir.
Değerlendirmede şu deliller önemlidir:
- İlan açıklaması ve ilan görselleri,
- Satıcıyla yapılan mesajlaşmalar,
- Satış öncesi ekspertiz raporu,
- Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi kayıtları,
- Servis ve onarım faturaları,
- Aracın kaza tarihine ait fotoğraflar,
- Satıcının aracı satın aldığı tarihteki kayıtlar.
Araç Boyalı veya Değişenli Çıktıysa İade Edilebilir mi?
Bir parçanın boyalı veya değişmiş olması, her durumda aracın iadesini gerektirecek ağırlıkta kabul edilmez. Kusurun aracın güvenliğine, ekonomik değerine ve alıcının satın alma kararına etkisi incelenir.
Örneğin yalnızca bir kapının boyalı çıkması hâlinde ayıp oranında bedel indirimi daha ölçülü bir çözüm olabilir. Buna karşılık tavan, direk, şasi veya podye gibi aracın güvenliğini ve değerini önemli ölçüde etkileyen bölümlerde işlem bulunması sözleşmeden dönme talebini haklı kılabilir.
Seçimlik hak belirlenirken:
Ayıbın aracın toplam değerine oranı, güvenli kullanımı etkileyip etkilemediği, onarımın mümkün olup olmadığı ve satıcının kusuru gizleyip gizlemediği birlikte değerlendirilmelidir.
Kilometresi Düşürülmüş Araç Satın Aldım, Ne Yapmalıyım?
Araç kilometresinin düşürülmesi, aracın gerçek kullanım geçmişini ve ekonomik değerini doğrudan etkileyen ciddi bir gizli ayıptır. Kilometre bilgisi; aracın bakım ihtiyacını, motor ve şanzıman ömrünü, ikinci el değerini ve satın alma kararını etkiler.
Kilometrenin düşürüldüğü şu belgelerle ortaya konulabilir:
- TÜVTÜRK muayene kayıtları,
- Yetkili ve özel servis kayıtları,
- Sigorta hasar dosyaları,
- Önceki ilan kayıtları,
- Araç bakım ve parça faturaları,
- Elektronik kontrol ünitesi verileri,
- Bilirkişi veya teknik ekspertiz raporu.
Kilometre düşürme işlemini mevcut satıcının yapmamış olması, ayıptan doğan hukuki sorumluluğu her durumda ortadan kaldırmaz. Satıcının sorumluluğu ile kilometreye müdahaleyi gerçekleştiren kişinin ceza sorumluluğu ayrı konulardır.
Airbagleri Açılmış veya İptal Edilmiş Araçta Haklar Nelerdir?
Airbag sistemi aracın temel güvenlik donanımlarındandır. Airbaglerin daha önce açılmış olması, yerine uygun donanım takılmaması veya gösterge ışığının elektronik yöntemlerle söndürülmesi ciddi bir gizli ayıp oluşturabilir.
Bu durum aracın hem güvenli kullanımını hem de ekonomik değerini etkilediğinden, kusurun ağırlığına göre aracın iadesi, ücretsiz onarım, bedel indirimi ve ek zararların tazmini talep edilebilir.
Airbag sistemi incelenmeden veya delil tespiti yapılmadan araç üzerinde işlem yaptırılması, kusurun satıştan önce mevcut olduğunun ispatını zorlaştırabilir.
Sıfır Araç Hasarlı veya Boyalı Çıkarsa Ne Olur?
Sıfır kilometre olarak satılan araçtan beklenen standart, ikinci el araca göre daha yüksektir. Nakliye sırasında hasar gören, satıştan önce boyanan, parçaları değiştirilen veya üretim hatası bulunan araç tüketiciye bu durum açıklanmadan teslim edilmişse ayıplı mal hükümleri uygulanabilir.
Tüketici olayın özelliklerine göre:
- Aracı iade ederek satış bedelini geri isteyebilir,
- Ayıpsız sıfır araçla değişim talep edebilir,
- Ayıp oranında bedel indirimi isteyebilir,
- Ücretsiz onarım hakkını kullanabilir.
Değişim veya sözleşmeden dönme taleplerinde ayıbın önemi, onarımın araca etkisi ve talebin orantılılığı değerlendirilir.
Galeriden Alınan Araç ile Şahıstan Alınan Araç Arasındaki Fark
Satıcının hukuki statüsü, uygulanacak kanunu, görevli mahkemeyi, arabuluculuk şartını ve ispat kurallarını değiştirir.
| Satıcı türü | Uygulanacak temel mevzuat | Başvuru yolu | Görevli mahkeme |
|---|---|---|---|
| Galerici, bayi veya ticari satıcı | 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun | Uyuşmazlık değerine göre hakem heyeti veya arabuluculuk sonrası dava | Tüketici mahkemesi |
| Aracını ticari amaç dışında satan gerçek kişi | 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu | Genel dava ve arabuluculuk kuralları somut olaya göre değerlendirilir | Genellikle asliye hukuk mahkemesi |
| Ticari amaçla araç alan şirket veya tacir | Türk Ticaret Kanunu ve Türk Borçlar Kanunu | Dava şartı arabuluculuk gündeme gelebilir | Uyuşmazlığın niteliğine göre asliye ticaret mahkemesi |
Galeriden alınan araç
Aracı ticari veya mesleki amaç dışında galeriden, bayiden ya da araç alım satım işi yapan bir işletmeden alan kişi tüketici sayılabilir. Bu durumda 6502 sayılı Kanun’daki tüketici lehine hükümler uygulanır.
Uyuşmazlık değeri, 2026 yılı için geçerli tüketici hakem heyeti sınırının altında kalıyorsa hakem heyetine başvurulur. Güncel parasal sınır ve başvuru yolu için 2026 Tüketici Hakem Heyeti parasal sınırı rehberimizi inceleyebilirsiniz.
Şahıstan alınan araç
Aracını ticari faaliyeti kapsamında olmaksızın satan gerçek kişi ile alıcı arasındaki satışta Türk Borçlar Kanunu hükümleri uygulanır. Bu uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyeti görevli değildir.
Satıcının aracı internet sitesinde ilan etmiş olması tek başına onu galerici hâline getirmez. Ancak düzenli ve kazanç amacıyla çok sayıda araç satan kişinin fiilen ticari satıcı olup olmadığı ayrıca incelenebilir.
İkinci El Araçlarda Galericinin Garanti Sorumluluğu
İkinci el motorlu kara taşıtı ticareti yapan işletmelerin sattığı otomobil ve arazi taşıtlarında motor, şanzıman, tork konvertörü, diferansiyel ve elektrik sistemi satış tarihinden itibaren üç ay veya 5.000 kilometre işletmenin garantisi altındadır.
Süre ile kilometre sınırlarından hangisi önce dolarsa garanti o tarihte sona erer. Ancak bu özel garanti süresinin sona ermesi, satıcının tüketici mevzuatından doğan bütün ayıp sorumluluğunun sona erdiği anlamına gelmez.
Garanti kapsamı dışında kalabilecek durumlar
- Aracın yaşı veya kilometresi nedeniyle yönetmelikte kapsam dışında bırakılan taşıtlar,
- Satış sırasında alıcıya açıkça bildirilip ekspertiz raporunda gösterilen arızalar,
- Satıştan sonra yanlış kullanım veya kazadan doğan arızalar,
- Olağan bakım kapsamında değiştirilmesi gereken parçalar,
- Aracın üretici tarafından belirlenen kullanım koşullarına aykırı kullanılması.
Garanti kapsamı ile ayıplı mal sorumluluğu aynı kavram değildir. Arıza özel garanti kapsamında olmasa bile satış anında mevcut bir gizli ayıp olduğu ispatlanırsa satıcının sorumluluğu devam edebilir.
Araçta gizli ayıp veya kilometre sorunu mu tespit ettiniz?
Araç tamir edilmeden ve mevcut durum değişmeden önce delillerin korunması gerekir. Satıcı türü, ekspertiz raporu ve ayıbın niteliği incelenerek doğru seçimlik hak belirlenmelidir.
Ekspertiz Yaptırmadım, Satıcıya Karşı Haklarımı Kaybeder miyim?
Ekspertiz yaptırılmamış olması, satıcının gizli ayıptan doğan sorumluluğunu otomatik olarak ortadan kaldırmaz. Bununla birlikte olağan incelemeyle anlaşılabilecek açık kusurlar bakımından alıcının aracı yeterince incelememiş olması değerlendirmeyi etkileyebilir.
Özellikle motor içi arıza, kilometre düşürme, airbag iptali veya ustaca gizlenmiş şasi işlemleri gibi teknik sorunların standart bir incelemeyle fark edilmesi beklenmeyebilir.
Ekspertiz Raporu Hatalıysa Kim Sorumludur?
Ekspertiz firması, incelemeyi mesleki standartlara uygun yapmak ve raporun aracın gerçek durumunu yansıtmasını sağlamakla yükümlüdür. Raporun kapsamına giren ve makul bir teknik incelemeyle tespit edilebilecek kusurun rapora yazılmaması hâlinde ekspertiz firmasının sorumluluğu gündeme gelebilir.
Ancak ekspertiz firmasının sorumluluğu otomatik değildir. Şu hususlar araştırılır:
- Satın alınan ekspertiz paketinin kapsamı,
- Kusurun inceleme tarihinde mevcut olup olmadığı,
- Kusurun kullanılan yöntemle tespit edilip edilemeyeceği,
- Raporda yer alan kapsam dışı alanlar ve uyarılar,
- Ekspertiz firmasının gerekli mesleki özeni gösterip göstermediği,
- Satıcı ile ekspertiz firması arasında bağlantı bulunup bulunmadığı.
Satıcının ayıplı araçtan sorumluluğu ile ekspertiz firmasının hatalı hizmetten sorumluluğu farklı hukuki nedenlere dayanabilir. Somut olayda her ikisine karşı birlikte veya ayrı talepte bulunulması mümkün olabilir.
Ekspertiz Raporunda Kusur Yazıyorsa Hak Talep Edilebilir mi?
Satıştan önce alınan ekspertiz raporunda boya, değişen, motor arızası veya şasi işlemi açıkça belirtilmişse alıcının bu kusuru bilerek aracı satın aldığı kabul edilebilir.
Ancak raporda yazan kusurdan daha ağır veya farklı bir sorun ortaya çıkmışsa alıcının diğer gizli ayıplara ilişkin hakları devam eder. Örneğin raporda “sol kapı boyalı” yazmasına rağmen sonradan aracın şasisinin kesik olduğu anlaşılırsa bu iki durum aynı ayıp değildir.
Noter Sözleşmesindeki “Görerek ve Beğenerek Aldım” İbaresi
Noter satış belgesindeki “aracı mevcut hâliyle görerek ve beğenerek aldım” şeklindeki standart ifade, satıcının bildiği ancak gizlediği bütün kusurlardan sorumsuz olmasını sağlamaz.
Bu ibare özellikle alıcının gördüğü, kendisine bildirilen veya olağan incelemeyle fark edebileceği kusurlar bakımından önem taşıyabilir. Kilometre düşürme, gizli motor arızası veya airbag iptali gibi teknik gizli ayıplarda satıcının sorumluluğu devam edebilir.
Satış sözleşmesinde ayıptan sorumluluğu kaldıran özel bir madde bulunsa dahi satıcının ayıbı hileyle gizlemesi veya ağır kusurlu olması hâlinde bu madde geçersiz kabul edilebilir.
Ayıplı Araçta Alıcının Seçimlik Hakları Nelerdir?
Satıcının sorumlu olduğu bir ayıp bulunması hâlinde alıcı, koşulları oluştuğunda dört temel seçimlik haktan birini kullanabilir.
| Seçimlik hak | Sonuç | Uygun olabilecek durum |
|---|---|---|
| Sözleşmeden dönme | Araç iade edilir, satış bedeli geri alınır | Ağır hasar, şasi işlemi, ciddi güvenlik veya motor sorunu |
| Bedel indirimi | Araç alıcıda kalır, ayıp nedeniyle oluşan değer farkı ödenir | Aracın kullanılmasına engel olmayan ancak değerini düşüren kusur |
| Ücretsiz onarım | Arıza satıcının masrafıyla giderilir | Onarılabilir motor, şanzıman veya elektrik sistemi arızası |
| Ayıpsız misliyle değişim | Araç eşdeğer ayıpsız araçla değiştirilir | Özellikle sıfır araç satışlarında uygulanabilir |
Aracı iade edip parayı geri alma
Sözleşmeden dönme hâlinde alıcı aracı satıcıya iade eder; satıcı da aldığı satış bedelini geri verir. Ayıbın sözleşmeden dönmeyi haklı kılacak ölçüde önemli olup olmadığı değerlendirilir.
Aracın değerini veya güvenliğini çok az etkileyen küçük bir kusurda aracın tamamen iadesi ölçüsüz görülebilir. Böyle bir durumda bedel indirimi veya onarım hakkı daha uygun olabilir.
Ayıp oranında bedel indirimi
Araç alıcıda tutulmak isteniyorsa satış bedelinden ayıbın neden olduğu değer kaybı oranında indirim talep edilebilir.
Bedel indirimi yalnızca tahmini tamir masrafından ibaret değildir. Araç onarılsa bile ağır hasar, değişen parça, kilometre müdahalesi veya şasi işlemi nedeniyle kalıcı ikinci el değer kaybı oluşabilir.
Ücretsiz onarım
Arızanın giderilmesi mümkünse alıcı, tüm masrafları satıcıya ait olmak üzere ücretsiz onarım talep edebilir. Onarımın aşırı masraf gerektirmesi veya araçta kalıcı güvenlik riski bırakması hâlinde başka seçimlik hak tercih edilebilir.
Ayıpsız misliyle değişim
Bu hak özellikle marka, model ve donanımı belirli sıfır araçlarda uygulanabilir. İkinci el araçların yaşı, kilometresi ve kullanım geçmişi farklı olduğundan birebir ayıpsız misille değişim çoğu durumda fiilen mümkün olmayabilir.
Ayıplı Araç Nedeniyle Hangi Zararlar Talep Edilebilir?
Seçimlik hakların yanında, satıcının kusuruna ve zarar ile ayıp arasındaki bağlantıya göre ek tazminat talepleri gündeme gelebilir.
- Noter satış ve devir giderleri,
- Ekspertiz ve teknik inceleme giderleri,
- Çekici ve zorunlu taşıma masrafları,
- Zorunlu onarım giderleri,
- Aracın kullanılamadığı dönemdeki makul ulaşım giderleri,
- Ayıp nedeniyle oluşan kalıcı araç değer kaybı,
- Finansman ve kredi nedeniyle doğan doğrudan zararlar,
- Dava ve delil tespiti giderleri.
Her giderin otomatik olarak satıcıdan alınması mümkün değildir. Zararın belgelenmesi, gerekli ve makul olması ve ayıplı satışla doğrudan bağlantısının kurulması gerekir.
Araç Değer Kaybı Nasıl Hesaplanır?
Ayıp oranında bedel indirimi hesabında aracın ayıpsız durumdaki piyasa değeri ile gerçek ayıplı durumdaki piyasa değeri karşılaştırılır.
Basit örnek: Satış tarihinde ayıpsız piyasa değeri 1.200.000 TL olan aracın gizli hasar nedeniyle gerçek değerinin 1.000.000 TL olduğu belirlenirse, başlangıç düzeyinde 200.000 TL değer farkı gündeme gelebilir.
Mahkemeler uygulamada aracın satış tarihindeki özelliklerini, kilometreyi, hasarın niteliğini, onarım kalitesini ve emsal satışları bilirkişi aracılığıyla değerlendirir.
Ayıbı Satıcıya Nasıl Bildirmeliyim?
Ayıp öğrenildiğinde gecikmeden satıcıya yazılı bildirim yapılmalıdır. Tüketici işlemlerinde kanunda ayrıca kısa bir ihbar süresi öngörülmemiş olsa da ayıbın fark edilmesinden sonra uzun süre sessiz kalmak, kusurun satıştan önce mevcut olduğunun ispatını zorlaştırabilir.
Şahıslar arasındaki satışlarda Türk Borçlar Kanunu’nun gözden geçirme ve bildirim hükümleri önem taşır. Gizli ayıp ortaya çıktığında satıcıya derhâl bildirim yapılmalıdır.
İhtarnamede bulunması gerekenler
- Araç plakası, şasi numarası ve satış tarihi,
- Ödenen satış bedeli,
- Tespit edilen ayıp veya hasar,
- Ayıbın öğrenildiği tarih,
- Ekspertiz veya servis raporunun özeti,
- Kullanılan seçimlik hak,
- Talebin yerine getirilmesi için verilen makul süre,
- Dava ve tazminat haklarının saklı tutulduğu.
Bildirim noter ihtarnamesiyle yapılabileceği gibi ispatlanabilir e-posta, kayıtlı elektronik posta veya yazılı mesaj yoluyla da yapılabilir. Yüksek tutarlı uyuşmazlıklarda noter ihtarnamesi ispat kolaylığı sağlar.
Aracı Hemen Tamir Ettirmeli miyim?
Araç hayati güvenlik riski yaratmıyorsa, mevcut durum belgelenmeden kapsamlı onarım yaptırılmamalıdır. Tamir sırasında kusurlu parçaların değiştirilmesi, arızanın kaynağının ve satıştan önce mevcut olup olmadığının belirlenmesini zorlaştırabilir.
Acil onarım zorunluysa:
- Aracın işlem öncesi fotoğraf ve videosu çekilmelidir.
- Servisten ayrıntılı arıza tespit raporu alınmalıdır.
- Sökülen parçalar mümkünse muhafaza edilmelidir.
- Fatura ve parça dökümleri saklanmalıdır.
- Satıcıya inceleme ve onarım fırsatı verilmesi değerlendirilmelidir.
Delil Tespiti Neden Önemlidir?
Aracın kullanılması, tamir edilmesi veya satılması mevcut ayıbı değiştirebilir. Bu nedenle dava açılmadan önce sulh hukuk mahkemesinden delil tespiti istenebilir.
Delil tespitinde bilirkişiden şu konuların incelenmesi talep edilebilir:
- Araçta hangi arıza ve hasarların bulunduğu,
- Ayıbın satıştan önce mevcut olup olmadığı,
- Ayıbın olağan incelemeyle fark edilip edilemeyeceği,
- Aracın güvenli kullanıma uygun olup olmadığı,
- Onarım bedeli,
- Ayıplı ve ayıpsız piyasa değeri,
- Ekspertiz raporunun teknik durumu yansıtıp yansıtmadığı.
Ayıplı Araçta İspat Yükü Kime Aittir?
Galeriden veya ticari satıcıdan tüketici olarak alınan araçta teslim tarihinden itibaren ilk altı ay içinde ortaya çıkan ayıbın teslim sırasında mevcut olduğu kabul edilir. Bu durumda aracın ayıplı olmadığını ispat yükü satıcıya aittir. Ancak bu karine, ayıbın veya aracın niteliğiyle bağdaşmıyorsa uygulanmayabilir.
Altı aylık dönemden sonra tüketici, ayıbın satış anında mevcut olduğunu teknik rapor, servis kaydı veya bilirkişi incelemesiyle ispatlamak zorunda kalabilir.
Şahıslar arasındaki satışlarda ise Türk Borçlar Kanunu ve genel ispat kuralları uygulanır. Satıcının ayıbı bildiği veya hileyle gizlediği iddiası da somut delillerle desteklenmelidir.
Ayıplı Araç Davasında Zamanaşımı
Galeriden veya ticari satıcıdan alınan araç
Tüketici işlemlerinde ayıplı maldan doğan sorumluluk, ayıp daha sonra ortaya çıkmış olsa bile kural olarak teslim tarihinden itibaren iki yıllık zamanaşımına tabidir.
İkinci el satışlarda bu süre sözleşmeyle bir yıldan daha kısa belirlenemez. Satıcı ayıbı ağır kusur veya hileyle gizlemişse zamanaşımı savunmasından yararlanamayabilir.
Şahıstan alınan araç
Türk Borçlar Kanunu’na göre satıcı, daha uzun süre üstlenmemişse ayıptan doğan talepler kural olarak aracın devrinden itibaren iki yıllık zamanaşımına tabidir.
Satıcı ağır kusurluysa veya ayıbı hileyle gizlemişse iki yıllık süreye dayanması mümkün olmayabilir. Bu durum hakkın süresiz kullanılabileceği anlamına gelmez; somut talebe göre genel zamanaşımı hükümleri ayrıca değerlendirilir.
Zamanaşımı ile ayıp bildirimi aynı değildir.
İki yıllık zamanaşımı süresinin dolmamış olması, ayıbın öğrenilmesinden sonra uzun süre beklenebileceği anlamına gelmez. Özellikle şahıslar arasındaki satışlarda bildirim gecikmeden yapılmalıdır.
Ayıplı Araç Uyuşmazlığında Nereye Başvurulur?
Tüketici Hakem Heyeti
Araç galeriden veya ticari satıcıdan alınmışsa ve uyuşmazlığın değeri başvuru yılındaki tüketici hakem heyeti parasal sınırının altındaysa hakem heyetine başvurulabilir.
Aracın tamamen iadesi isteniyorsa uyuşmazlık değeri genellikle aracın satış bedelidir. Yalnızca onarım gideri veya bedel indirimi talep ediliyorsa talep edilen tutar dikkate alınabilir.
Tüketici Mahkemesi
Tüketici uyuşmazlığının değeri hakem heyeti sınırının üzerindeyse, kural olarak önce dava şartı arabuluculuğa başvurulmalıdır. Anlaşma sağlanamazsa tüketici mahkemesinde dava açılabilir.
Asliye hukuk mahkemesi
Aracın ticari faaliyeti bulunmayan bir şahıstan alınması hâlinde uyuşmazlık genellikle asliye hukuk mahkemesinde görülür.
Asliye ticaret mahkemesi
Her iki tarafın tacir olduğu ve satışın ticari işletmeleriyle ilgili bulunduğu durumlarda asliye ticaret mahkemesi görevli olabilir. Dava öncesinde ticari uyuşmazlıklara ilişkin zorunlu arabuluculuk hükümleri uygulanabilir.
Ayıplı Araç Davası Açmadan Önce Arabuluculuk Zorunlu mu?
Galeriden alınan araç nedeniyle tüketici mahkemesinde dava açılacaksa, hakem heyetine başvurulması gereken uyuşmazlıklar ve kanundaki diğer istisnalar dışında dava şartı arabuluculuk uygulanır.
Şahıslar arasındaki her ayıplı araç davasında zorunlu arabuluculuk bulunmaz. Ancak uyuşmazlığın ticari dava niteliğinde olması hâlinde arabuluculuk şartı gündeme gelebilir.
Araç Üçüncü Kişiye Satıldıysa Hak Talep Edilebilir mi?
Alıcının aracı üçüncü bir kişiye satması, sözleşmeden dönme ve aracın satıcıya iadesi hakkının kullanılmasını güçleştirebilir. Çünkü dönme hâlinde tarafların aldıklarını karşılıklı olarak geri vermesi gerekir.
Bununla birlikte bedel indirimi veya ayıp nedeniyle oluşan zararların tazmini talepleri somut olaya göre devam edebilir. Araç satılmadan önce ayıbın ve değer kaybının teknik raporla belgelenmesi önemlidir.
Araç Kullanılmaya Devam Edilirse İade Hakkı Kaybedilir mi?
Aracın zorunlu veya sınırlı biçimde kullanılması, sözleşmeden dönme hakkını her durumda ortadan kaldırmaz. Ancak ayıp öğrenildikten sonra aracın uzun süre yoğun şekilde kullanılması, kilometrenin önemli ölçüde artırılması veya araçta değişiklik yapılması iade talebini etkileyebilir.
Mahkeme aracın kullanım nedeniyle oluşan değer azalmasını, elde edilen yararı ve ayıbın niteliğini değerlendirerek denkleştirme yapabilir.
Satıcının “Ben de Hasarı Bilmiyordum” Savunması
Satıcının ayıbı bilmemesi, ayıptan doğan sorumluluğunu her durumda ortadan kaldırmaz. Satıcının kusursuz olması bazı ek tazminat taleplerini etkileyebilse de aracın vaat edilen nitelikleri taşımaması nedeniyle seçimlik haklar kullanılabilir.
Bununla birlikte satıcının ayıbı bildiği veya hileyle gizlediğinin ispatlanması; sorumsuzluk kayıtları, zamanaşımı ve tazminat talepleri bakımından önem taşır.
Dolandırıcılık Suçu Oluşur mu?
Ayıplı araç satılması her durumda dolandırıcılık suçu oluşturmaz. Bir özel hukuk uyuşmazlığının ceza soruşturmasına dönüşebilmesi için satıcının hileli davranışlarla alıcıyı yanıltması, bu yolla kendisine veya başkasına menfaat sağlaması ve suçun diğer unsurlarının bulunması gerekir.
Kilometre düşürme, sahte ekspertiz raporu düzenleme, ağır hasar kaydını özel yöntemlerle gizleme veya araçta bulunmayan donanımları varmış gibi gösterme somut olayın özelliklerine göre ceza sorumluluğu doğurabilir.
Ceza şikâyeti yapılması, satış bedelinin otomatik olarak iade edilmesini sağlamaz. Aracın iadesi, bedel indirimi ve tazminat için hukuk veya tüketici hukuku yollarının ayrıca işletilmesi gerekebilir.
Ayıplı Araç Davasında Kullanılabilecek Deliller
- Noter araç satış belgesi,
- İnternet ilanı ve ekran görüntüleri,
- WhatsApp ve SMS yazışmaları,
- Satış öncesi ve sonrası ekspertiz raporları,
- TÜVTÜRK kilometre kayıtları,
- Tramer ve sigorta hasar kayıtları,
- Yetkili veya özel servis kayıtları,
- Onarım ve parça faturaları,
- Banka dekontları,
- Tanık anlatımları,
- Noter ihtarnamesi,
- Mahkeme delil tespiti ve bilirkişi raporu.
Ayıplı Araçta İzlenecek Hukuki Yol
- Aracın kullanılmasının güvenli olup olmadığı teknik olarak kontrol edilmelidir.
- Ayıp, bağımsız ekspertiz veya servis raporuyla belgelenmelidir.
- İlan, satış belgesi ve bütün yazışmalar toplanmalıdır.
- Satıcının galerici, şahıs veya tacir olduğu belirlenmelidir.
- Kullanılacak seçimlik hak belirlenmelidir.
- Satıcıya yazılı bildirim veya noter ihtarnamesi gönderilmelidir.
- Araç tamir edilecekse önce delil tespiti değerlendirilmelidir.
- Uyuşmazlık değerine göre hakem heyeti, arabuluculuk veya dava yoluna gidilmelidir.
- Gerekirse satıcı, ekspertiz firması ve diğer sorumlulara birlikte talep yöneltilmelidir.
Araç satış belgelerinizi ve ekspertiz raporunu inceletin
Ayıplı araç uyuşmazlıklarında tamir yaptırılmadan önce delilin korunması, doğru seçimlik hakkın belirlenmesi ve görevli mercie süresinde başvurulması gerekir. Mefendizade Hukuk ve Danışmanlık; ihtarname, delil tespiti, tüketici başvurusu ve ayıplı araç davalarında hukuki destek sunmaktadır.
Hukuki Dayanaklar
- 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un ayıplı mala ilişkin 8 ila 12. maddeleri,
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun satış sözleşmesi ve ayıptan sorumluluğa ilişkin hükümleri,
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun ticari satışlara ilişkin hükümleri,
- İkinci El Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmelik,
- 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu,
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun delil tespiti, görev ve ispat hükümleri.
Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Kullanılabilecek haklar; aracın satış tarihi, satıcının sıfatı, ekspertiz raporu, ayıbın niteliği ve mevcut delillere göre ayrıca değerlendirilmelidir.