Yaş Büyütme Davası Nedir? Kazai Rüşt Hangi Hallerde Gerçekleşebilir? (2026 Güncel Rehber)

Yaş büyütme davası ile kazai rüşt aynı amaca hizmet etmez. Yaş büyütme veya yaş küçültme davası, nüfus kaydındaki doğum tarihinin gerçeği yansıtmadığı iddiasıyla kaydın düzeltilmesini amaçlar. Kazai rüşt, kanundaki adıyla ergin kılınma ise doğum tarihini değiştirmeden, on beş yaşını doldurmuş bir küçüğün mahkeme kararıyla ergin hâle gelmesini sağlar. Bu nedenle yalnız daha erken sözleşme yapmak, ticari faaliyette bulunmak veya malvarlığını yönetmek isteyen bir küçüğün nüfus yaşını gerçeğe aykırı biçimde büyütmesi istenemez.

İki başvurunun görevli mahkemesi, tarafları, ispat konusu ve sonucu farklıdır. Nüfus kaydının düzeltilmesinde asıl soru, kayıtlı doğum tarihinin maddi gerçeğe uygun olup olmadığıdır. Ergin kılınmada ise gerçek doğum tarihi tartışılmaz; küçüğün yaşı, isteği, yasal temsilci rızası ve kararın hukuki sonuçlarını kavrayıp kavramadığı değerlendirilir.

Yaş Büyütme Davası (Yaş Tahsisi) Nedir?

Yaş büyütme davası, kişinin nüfus kütüğünde kayıtlı doğum tarihinin gerçek doğum tarihine uygun hâle getirilmesini isteyen nüfus kaydının düzeltilmesi davasıdır. Aynı usul, kaydın gerçeğe göre daha ileri bir tarihi göstermesi hâlinde yaş küçültme talebi için de uygulanır. Mahkeme yeni bir yaş yaratmaz; geçmişte gerçekleşmiş doğumu ve kaydın doğru olup olmadığını inceler.

Türk Medeni Kanunu m.39 uyarınca kişisel durum sicilinin kaydı, mahkeme kararı olmadıkça düzeltilemez. 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu m.35 ve 36 da nüfus kütüğündeki kayıtların değiştirilmesi ve düzeltme davasının usulünü düzenler. Yazım veya maddi hata niteliğindeki sınırlı idari düzeltmeler ile kişinin doğum tarihini değiştiren yargısal düzeltme birbirinden ayrılmalıdır.

Emeklilik, askerlik, eğitim, spor lisansı veya başka bir hukuki sonuç elde etmek istemek tek başına yaş düzeltme sebebi değildir. Talep edilen tarihin gerçek doğum tarihi olduğu somut delillerle ortaya konulmalıdır. Mahkeme, nüfus kayıtlarının kamu düzeniyle ilişkisi nedeniyle tarafların kabulüyle bağlı kalmadan araştırma yapabilir.

2026 Yaş Büyütme Davası Şartları Nelerdir?

Kanunda “yaş büyütmenin beş şartı” biçiminde kapalı bir liste yoktur. Uygulamada kabul kararı için nüfus kaydının gerçeği yansıtmadığına ilişkin iddianın güvenilir ve birbiriyle uyumlu delillerle ispatlanması gerekir. Mahkeme özellikle şu başlıkları birlikte değerlendirir:

1. Mevcut nüfus kaydının dayanağı: Doğum bildirimi, sağlık kuruluşu kaydı, doğum tutanağı ve aile kütüğü getirtilir. Resmî ve doğumla eş zamanlı bir kayıt güçlü delildir; ancak “hastanede doğan hiç kimse yaşını düzeltemez” biçiminde mutlak bir yasak yoktur. Belgenin yanlış kişiye ait olduğu veya maddi hata içerdiği ileri sürülüyorsa bunun da güçlü delille açıklanması gerekir.
2. Talep edilen tarihin aile kayıtlarıyla uyumu: Ana-baba ve kardeşlerin doğum tarihleri, ikizlik iddiası, doğum sırası ve biyolojik olarak mümkün aralıklar incelenir. Her dosyaya uygulanabilecek değişmez bir ay sayısı vermek yerine somut aile kayıtları esas alınır.
3. Tıbbi bulgular: Gerekli görülürse sağlık kurulu veya Adli Tıp değerlendirmesi alınabilir. Kemik gelişiminin tamamlandığı kişilerde kesin yaş ayrımı yapılamayabileceğinden rapor tek başına değil, diğer belgelerle birlikte değerlendirilir.
4. Yaşam akışındaki kayıtlar: Okula başlama, aşı ve sağlık kayıtları, askerlik belgeleri, doğum dönemine yakın fotoğraflar ve resmî başvuru tarihleri iddiayı destekleyebilir veya çürütebilir.
5. Tanık anlatımlarının somutluğu: Doğumu veya doğum dönemini bilen kişilerin anlatımları, yalnız “daha büyük görünüyordu” şeklinde değil; yer, zaman ve doğrulanabilir olaylarla bağlantılı olmalıdır.

Anayasa Mahkemesinin bu değişikliği açıklayan kararında, doğum kaydı dâhil kişisel durum bilgilerinin kişilik haklarıyla bağlantısı ve haklı sebep varsa birden fazla başvuru imkânı belirtilmiştir. Resmî karar özeti Anayasa Mahkemesi karar veri tabanında incelenebilir.

Yaş Düzeltme Davası İçin Gerekli Belgeler ve Deliller

Dilekçede yalnız talep edilen yeni doğum tarihinin yazılması yeterli değildir. Mevcut tarihin neden yanlış olduğu, doğru tarihin hangi olay ve belgelere dayandığı ve kayıtlar arasındaki çelişkinin nasıl açıklanacağı gösterilmelidir. Mahkeme bazı kayıtları kendiliğinden ilgili kurumlardan isteyebilse de davacı bildiği delilleri ve nereden getirileceğini açıkça belirtmelidir.

1. Kemik Yaşı Tespiti Raporu

Kemik yaşı incelemesi, ihtiyaç varsa mahkemenin sevkiyle yetkili sağlık kurumu veya Adli Tıp birimi üzerinden yaptırılabilir. İnceleme; el-bilek grafileri, diş gelişimi ve diğer tıbbi bulguların uzmanlarca değerlendirilmesini içerebilir. Kullanılacak yöntem kişinin yaşına ve tıbbi durumuna göre değişir.

Rapor matematiksel kesinlikte bir doğum günü belirlemez. Özellikle iskelet gelişimi tamamlandıktan sonra birbirine yakın ileri yaşların ayrılması güçleşebilir. Bu nedenle rapor, resmî doğum belgesini otomatik olarak geçersiz kılan veya tanık anlatımlarını tek başına doğrulayan bir belge gibi sunulmamalıdır.

2. Tanık Beyanları

Tanığın doğumu görüp görmediği, bilgiyi kimden öğrendiği, taraflarla yakınlığı ve anlattığı tarihsel olayın başka kayıtlarla doğrulanıp doğrulanamadığı önemlidir. Bir deprem, taşınma, askerlik, okul açılışı veya ailedeki başka bir doğum gibi tarihlenebilir olaylarla bağlantı kurulması anlatımı somutlaştırabilir. Buna karşılık yalnız dış görünüşe dayalı kanaat sınırlı ispat gücüne sahiptir.

3. Yazılı ve Dijital Kayıtlar

• Doğum tutanağı, sağlık kuruluşu ve aile hekimi kayıtları,
• Aşı kartı, çocukluk dönemi muayene ve hastane belgeleri,
• Okula kayıt ve mezuniyet belgeleri,
• Askerlik, sigorta, spor lisansı veya göç kayıtları,
• Anne, baba ve kardeşlere ait vukuatlı nüfus kayıt örnekleri,
• Doğum dönemine yakın tarihli fotoğraf, yazışma ve resmî başvuru belgeleri.

Belgelerin tarihi, kaynağı ve kişiyle bağlantısı açıklanmalıdır. Sonradan hazırlanmış veya tarihi doğrulanamayan bir belgenin ispat gücü, doğuma yakın tarihte düzenlenen resmî kayıttan farklıdır. Sahte veya değiştirilmiş belge sunulması ayrıca ceza sorumluluğu doğurabilir.

Yaş Büyütme Davası Hangi Mahkemede Açılır? (Yetki ve Görev)

Nüfus Hizmetleri Kanunu m.36/1-a uyarınca yaş düzeltme talebi, kişinin yerleşim yeri adresinin bulunduğu yerdeki asliye hukuk mahkemesinde görülür. Başvuru, kaydın düzeltilmesini isteyen kişi tarafından veya ilgili resmî dairenin göstereceği lüzum üzerine Cumhuriyet savcısı tarafından yapılabilir.

Bu davada nüfus müdürü veya görevlendireceği nüfus memuru yargılamada bulunur. Bu nedenle dilekçedeki taraf ve ilgili gösterimi, sıradan iki kişi arasındaki alacak davası kalıbıyla kurulmaz. İlgili nüfus müdürlüğünün doğru belirlenmesi, nüfus kayıtlarının eksiksiz getirtilmesi ve kararın tescile elverişli biçimde yazılması önemlidir.

Ceza soruşturması veya kovuşturmasında sanık ya da mağdurun yaşının suçun unsurları ve yaptırım bakımından belirlenmesi gerekiyorsa, ceza mahkemesinin kendi dosyasında yaşa ilişkin değerlendirme yapması gündeme gelebilir. Bu özel durum, kişinin genel nüfus kaydını düzeltmek için açtığı asliye hukuk davasıyla aynı süreç değildir.

Yaş Düzeltme Davasında İzlenen Temel Aşamalar

1. Mevcut ve talep edilen doğum tarihi ile düzeltme sebebi dilekçede açıklanır.
2. Nüfus kayıtları, doğum dayanak belgesi ve aile kayıtları getirtilir.
3. Gösterilen tanıklar dinlenir; okul, sağlık ve diğer kurum kayıtları toplanır.
4. Gerek görülürse sağlık kurulu veya Adli Tıp incelemesi yaptırılır.
5. Deliller birlikte değerlendirilerek kabul veya ret kararı verilir.
6. Kesinleşen karar nüfus kütüğüne işlenmek üzere ilgili müdürlüğe gönderilir.

Kazai Rüşt Nedir?

Kazai rüşt, Türk Medeni Kanunu’ndaki adıyla ergin kılınma, on beş yaşını dolduran küçüğün kanundaki koşullarla mahkeme kararı üzerine ergin hâle gelmesidir. Normal erginlik TMK m.11 uyarınca on sekiz yaşın doldurulmasıyla başlar; evlenme de kişiyi ergin kılar. Ergin kılınma ise evlenmeden ve nüfus kaydındaki doğum tarihini değiştirmeden mahkeme kararıyla sonuç doğurur.

Ergin kılınma, kaydı gerçeğe aykırı biçimde büyütmenin alternatifi değildir. Örneğin on altı yaşındaki bir kişinin gerçek doğum tarihi doğruysa, şirket kurmak veya malvarlığını yönetmek amacıyla nüfusta on sekiz yaşında gösterilmesi istenemez. Şartları varsa ergin kılınma talep edilir; özel kanunların gerçek yaşa bağladığı sınırlar ise devam eder.

Kazai Rüşt Hangi Hallerde ve Şartlarda Gerçekleşebilir?

TMK m.12, “Onbeş yaşını dolduran küçük, kendi isteği ve velisinin rızasıyla mahkemece ergin kılınabilir” hükmünü taşır. Kanuni şartlar birlikte değerlendirilir; ebeveynin tek başına talebi veya küçüğün iradesi alınmadan verilen bir onay yeterli değildir.

15 Yaşın Doldurulmuş Olması

Ergin kılınma için küçüğün on beş yaşını doldurmuş olması gerekir. Bu sınırın altında mahkeme kararıyla ergin kılınma mümkün değildir. Yaş hesabı nüfus kaydı ve gerekiyorsa kayıt düzeltmesine ilişkin kesinleşmiş karar üzerinden yapılır; ergin kılınma başvurusunda doğum tarihi kendiliğinden değiştirilmez.

Küçüğün Kendi İsteği

İstek küçüğe aittir. Mahkeme, talebin baskı altında verilip verilmediğini ve küçüğün erginliğin mali ve hukuki sonuçlarını anlayıp anlamadığını görmek için küçüğü bizzat dinleyebilir. Ailenin ticari veya kişisel ihtiyacı, küçüğün açık iradesinin yerine geçmez.

Velinin Rızası

Velayet anne ve baba tarafından birlikte kullanılıyorsa rızanın buna uygun biçimde alınması gerekir. Velayetin tek ebeveynde olduğu veya ebeveynlerden birinin velayet yetkisinin bulunmadığı durumlarda güncel velayet kararı esas alınır. Küçük vesayet altındaysa, vasinin yetkisi ve vesayet makamından alınması gereken izinler ayrıca değerlendirilmelidir; ortak velayet için yazılmış standart bir muvafakat metni her dosyaya uygulanamaz. Vesayet kurumunun genel yapısı için vasi atanması ve vesayet şartları yazımız incelenebilir.

Mahkemenin Değerlendirmesi

TMK m.12’de ayrıca “ticaret yapma” veya “miras yönetme” şeklinde sınırlı bir sebep listesi bulunmaz. Bununla birlikte hâkim yalnız şekli beyanları kontrol etmekle yetinmez; küçüğün ayırt etme gücünü, isteğin gerçekliğini, sonuçları kavrayıp kavramadığını ve kararın korunma ihtiyacıyla bağdaşmasını inceler. Profesyonel çalışma, eğitim, sanat veya spor sözleşmeleri, malvarlığının yönetimi ya da somut bir ticari ihtiyaç dosyanın gerekçesini açıklayabilir; hiçbir örnek tek başına kabul garantisi vermez.

Görevli ve Yetkili Mahkeme

Ergin kılınma, Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.382’de çekişmesiz yargı işi olarak sayılmıştır. HMK m.383 gereğince aksine özel bir düzenleme bulunmadıkça görevli mahkeme sulh hukuk mahkemesidir. Yetki bakımından HMK m.384’teki, talepte bulunan kişinin veya ilgililerden birinin yerleşim yeri mahkemesi kuralı dikkate alınır.

Kazai Rüşt Kararının Hukuki Sonuçları ve Kısıtlamaları

Ergin kılınan kişi, ayırt etme gücüne sahipse ve kısıtlı değilse medeni haklarını kullanma ehliyeti bakımından ergin kişi statüsüne geçer. Velayete bağlı temsil ilişkisi sona erer; kendi adına sözleşme yapabilir, dava ve takipte taraf olabilir ve malvarlığı işlemlerini kendisi yürütebilir. Bununla birlikte her işlem bakımından sınırsız ve istisnasız yetki doğduğu varsayılmamalıdır.

• Doğum tarihi değişmez: Kimlikte kayıtlı gerçek doğum tarihi aynı kalır.
• Ayırt etme gücü ve kısıtlılık kuralları devam eder: TMK m.10’a göre fiil ehliyeti için erginlik yanında ayırt etme gücü ve kısıtlı olmama da gerekir.
• Özel yaş sınırları aşılmaz: Seçme hakkı, sürücü belgesi sınıfları, alkollü içki ve tütün satışı, evlenme yaşı veya belirli mesleklere giriş gibi özel kanunların gerçek yaşa bağladığı şartlar ergin kılınma kararıyla otomatik olarak sağlanmaz.
• Ceza hukuku yaşı değişmez: Çocuk ceza adaletindeki yaş grupları gerçek yaş üzerinden uygulanmaya devam eder.
• Her sözleşme serbest hâle gelmez: Kanunun izin, ruhsat, mahkeme kararı veya özel yaş koşuluna bağladığı işlemlerde ilgili özel düzenleme uygulanır.

Çocuğun korunmasına ilişkin tedbirler ile ergin kılınmanın medeni hukuk sonucu da karıştırılmamalıdır. Koruyucu ve destekleyici tedbirlerin amacı ve çocuk mahkemelerinin görevi hakkında Çocuk Koruma Kanunu içeriğine; ceza yargılamasındaki görev ayrımı için çocuk mahkemesinin görevleri yazısına bakılabilir.

Yaş Büyütme ve Kazai Rüşt Arasındaki Temel Farklar

Örneklerle Doğru Başvuru Türü

• Evde doğmuş, nüfusa üç yıl geç kaydedilmiş kişi: Doğum tarihinin yanlış olduğu okul, aile ve sağlık kayıtlarıyla destekleniyorsa yaş düzeltme davası gündeme gelir.
• On altı yaşında profesyonel sporcu: Gerçek doğum tarihi doğruysa yaş büyütme değil, şartları varsa ergin kılınma değerlendirilir. Federasyonun veya sözleşmenin ayrıca aradığı yaş koşulları devam edebilir.
• On dört yaşında ticari faaliyete başlamak isteyen çocuk: On beş yaşını doldurmadığı için ergin kılınamaz; yasal temsil ve izin hükümleri incelenir.
• Daha önce kayıt düzeltme davası açmış kişi: İkinci başvuru otomatik olarak yasak değildir. Önceki kararın kesin hüküm kapsamı ve yeni talebi haklı kılan sebep açıklanmalıdır.

2026 Yaş Düzeltme Davası Masrafları ve Avukatlık Ücretleri

Toplam maliyet dosyada yapılacak tebligat, tanık, sağlık kurulu, bilirkişi ve belge toplama işlemlerine göre değişir. Başvuru harcı ve gider avansı her yıl tarifelerle güncellendiğinden, sabit bir toplam ücret vermek yanıltıcı olur. Dava açılacağı gün adliye veznesi veya UYAP üzerinden güncel tutarlar kontrol edilmelidir.

• Başvuru ve maktu karar harçları,
• Tebligat ve posta giderleri,
• Sağlık kurulu, Adli Tıp veya bilirkişi giderleri,
• Belge ve kayıtların getirtilmesi için gereken masraflar,
• Avukatla çalışılıyorsa yazılı ücret sözleşmesinde belirlenen avukatlık ücreti.

Türkiye Barolar Birliği Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi, avukatlık ücretinin altında kararlaştırılamayacak sınırlar bakımından önem taşır; her dosyanın nihai ücretini otomatik olarak belirlemez. Delil sayısı, duruşma ve kurum yazışmaları, sağlık incelemesi ile kanun yolu ihtiyacı ücretlendirmeyi etkileyebilir.

Yaş Düzeltme ve Ergin Kılınmada Uygulama Soruları

Hastanede doğan biri yaşını düzeltebilir mi?

Sağlık kuruluşunca doğumla eş zamanlı düzenlenen kayıt güçlü delildir ve aksi ciddi biçimde açıklanmalıdır. Ancak belge hatası, kişi karışıklığı veya başka somut bir yanlışlık güçlü delillerle ispatlanabiliyorsa sırf hastanede doğum olgusu mutlak dava yasağı oluşturmaz.

Yaş düzeltme davası ne kadar sürer?

Kesin bir süre verilemez. Mahkemenin iş yükü, doğum dayanak belgesinin bulunması, kurum yazışmaları, tanık sayısı ve sağlık raporu gerekip gerekmediği süreyi etkiler. Kaynaksız “iki duruşmada” veya belirli ay içinde sonuçlanma garantisi verilmemelidir.

Yaş düzeltme davası ikinci kez açılabilir mi?

Kanundaki eski “yalnız bir kez” hükmü yürürlükte değildir. Haklı sebep varsa yeniden düzeltme istenebilir. Bununla birlikte aynı taraf, talep ve vakıalara ilişkin önceki kesin hüküm ile yeni delilin veya yeni sebebin niteliği mahkemece incelenir.

Kemik yaşı raporu tek başına yeterli midir?

Genellikle hayır. Raporun hassasiyeti kişinin gelişim dönemine göre değişir. Mahkeme tıbbi bulguları doğum kaydı, aile kütüğü, okul ve sağlık belgeleri ile tanık anlatımlarıyla birlikte değerlendirir.

Kazai rüşt kararı kimlik yaşını büyütür mü?

Hayır. Ergin kılınma medeni hukuk statüsünü değiştirir; doğum tarihini ve gerçek yaşa bağlı özel kanun sınırlarını değiştirmez.

Kazai rüşt için anne ve babanın ikisinin de rızası gerekir mi?

Velayet birlikte kullanılıyorsa ortak rıza aranır. Velayetin tek ebeveynde olduğu, kaldırıldığı veya küçüğün vesayet altında bulunduğu dosyalarda güncel mahkeme kararları ve temsil yetkileri incelenmeden standart bir cevap verilemez.

Hukuki Destek ve Danışmanlık İçin Bize Ulaşın

Yaş düzeltme dosyasında doğum dayanak belgesi ve aile kayıtları görülmeden yalnız dış görünüşe göre başarı değerlendirmesi yapılamaz. Ergin kılınmada ise küçüğün yaşı, velayet veya vesayet durumu, açık iradesi ve ulaşılmak istenen hukuki sonuç birlikte ele alınmalıdır.