Konkordato Nedir? Başvuru, Mühlet ve Alacaklı Hakları

Konkordato, mali sıkıntı yaşayan bir işletmenin faaliyetini sürdürürken borçlarını belirli bir vade veya indirim planıyla ödemesine imkân verebilir. Alacaklılar bakımından ise borçlunun kontrolsüz biçimde malvarlığını kaybetmesi yerine, mahkeme ve konkordato komiseri gözetiminde öngörülebilir bir tahsilat zemini oluşturmayı amaçlar. Sürecin temel hükümleri 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (İİK) m. 285 ve devamında yer alır.

Bu rehber; başvuru şartlarını, gerekli belgeleri, geçici ve kesin mühleti, takiplerin durumunu, alacak bildirimini, oylama ve tasdik aşamasını hem borçlu hem alacaklı açısından açıklar. Her dosyada bilanço, rehinler, işçi ve kamu alacakları ile devam eden sözleşmeler farklı sonuç doğurabileceğinden somut olay ayrıca değerlendirilmelidir.

Konkordato Nedir, Ne Değildir?

Konkordatonun özü, ödeme güçlüğünün geçici veya yönetilebilir olduğu varsayımıyla borçlunun kaynaklarıyla orantılı bir teklif hazırlanmasıdır. Proje yalnız vade uzatımı, yalnız alacak indirimi ya da ikisinin birleşimi şeklinde kurulabilir. Ayrıca iflastan sonra konkordato ve malvarlığının terki suretiyle konkordato gibi özel türler bulunur. Uygulamada “konkordato” denildiğinde çoğunlukla iflas öncesi adi konkordato anlaşılır.

Konkordato iflas değildir. İflasta borçlunun haczedilebilir malvarlığı iflas masasına girer ve tasfiye süreci başlar. Konkordatoda ise borçlu, kanuni sınırlamalar ve komiser gözetimi altında kural olarak faaliyetini sürdürebilir. İflasın açılmasının etkilerini ve tasfiye aşamalarını ayrıca iflas masası ve tasfiye süreci rehberinde inceleyebilirsiniz.

Konkordato; otomatik borç silme, sınırsız koruma veya kötü yönetilen her işletme için kurtarma garantisi de değildir. Mahkeme, projenin uygulanabilirliğini ve kanuni koşulları inceler; şartlar oluşmazsa talebi reddedebilir veya daha önce verilen mühleti kaldırabilir.

Konkordato Talebinde Kimler Bulunabilir?

İİK m. 285 uyarınca, vadesi geldiği hâlde borçlarını ödeyemeyen veya vadesinde ödeyememe tehlikesi altında bulunan herhangi bir borçlu konkordato isteyebilir. Tacir olmayan gerçek kişiler de koşulları varsa bu yola başvurabilir. İflas talebinde bulunabilecek bir alacaklı da gerekçeli dilekçeyle borçlu hakkında konkordato işlemlerinin başlatılmasını isteyebilir.

Başvuru, borçlu iflasa tabi ise İİK m. 154 uyarınca yetkili yerdeki; iflasa tabi değilse yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesine yapılır. Yetki ve görev incelemesi dosyanın başında önem taşır. Yanlış mahkemede açılan veya zorunlu belgeleri taşımayan başvuru, hedeflenen korumanın zamanında sağlanmasını engelleyebilir.

Konkordato Başvurusu İçin Hangi Belgeler Gerekir?

İİK m. 286 yalnızca bir dilekçe sunulmasını yeterli görmez. Başlıca belgeler şunlardır:

• Ön proje: Borçların hangi oranda, hangi takvimde ve hangi kaynakla ödeneceğini; sermaye artırımı, kredi, varlık satışı veya faaliyet kârı gibi finansman araçlarını gösterir.
• Finansal tablolar ve malvarlığı dökümü: Bilanço, gelir tablosu, nakit akım tablosu, ara bilançolar, defter bilgileri ile maddi ve maddi olmayan duran varlık listeleri gibi şirketin güncel durumunu açıklayan kayıtlardır.
• Alacaklı listesi: Alacaklıların kimlik ve iletişim bilgileri, alacak tutarları, vadeleri ve varsa imtiyaz durumları belirtilir.
• Karşılaştırma tablosu: Alacaklıların proje kapsamında elde edeceği muhtemel tutar ile borçlunun iflası hâlinde elde edebileceği tahmini tutarı karşılaştırır.
• Bağımsız denetim raporu: Teklifin gerçekleşeceğine ilişkin makul güvence veren rapor ve dayanakları sunulur. Kanundaki istisnalar ve raporu hazırlayabilecek kuruluşlar ayrıca kontrol edilmelidir.

Belge tarihleri, bilanço kayıtları ve projedeki rakamların birbiriyle uyumlu olması gerekir. Gerçekçi olmayan satış tahminleri, açıklanmamış ilişkili taraf borçları veya değeri belirsiz varlıklar komiser incelemesinde projenin güvenilirliğini zayıflatabilir. Başvuru sırasında kanunda öngörülen gider avansının da yatırılması gerekir; tutar ilgili yıl tarifesine göre değişebileceğinden güncel tarife esas alınmalıdır.

Geçici Mühlet Nedir ve Ne Kadar Sürer?

Mahkeme, İİK m. 286’daki belgelerin eksiksiz bulunduğunu tespit ederse geçici mühlet kararı verir ve geçici konkordato komiseri görevlendirir. Geçici mühlet üç aydır. Bu süre dolmadan borçlunun veya geçici komiserin talebi üzerine en fazla iki ay uzatılabilir; toplam süre kural olarak beş ayı geçemez.

Geçici mühlet, kesin mühletin sonuçlarını doğurur. Karar ilan edilir ve ilgili kurumlara bildirilir. İlanla birlikte alacaklılar, konkordato mühleti verilmesini gerektiren bir durum bulunmadığını delilleriyle ileri sürerek yedi gün içinde itiraz edebilir ve talebin reddini isteyebilir. Bu itiraz, alacağın konkordato sürecindeki bildiriminin yerine geçmez.

Geçici mühlet bir “deneme ve inceleme” dönemidir. Komiser; işletmenin faaliyetini, nakit akışını, proje hedeflerini ve borçlunun işlemlerini izleyerek mahkemeye rapor sunar. Mahkeme, konkordatonun başarıya ulaşmasının mümkün olduğu kanaatine varırsa kesin mühlet aşamasına geçer.

Kesin Mühlet Ne Kadar Sürer?

Kesin mühlet bir yıl için verilir. Güçlük arz eden özel durumlarda, komiserin gerekçeli raporu ve talebi üzerine veya borçlunun talebiyle komiserin görüşü alınarak süre en fazla altı ay uzatılabilir. Uzatma talebinin kesin mühlet sona ermeden yapılması gerekir. Mahkeme gerekli koşullarda alacaklılar kurulu oluşturabilir; kanun ve ilgili yönetmelikteki şartların gerçekleştiği dosyalarda kurulun oluşturulması zorunlu olabilir.

Konkordato komiseri, alacak ve borç kayıtlarını inceler, borçlunun faaliyetlerine nezaret eder, alacaklıları toplantıya hazırlar ve projenin başarı ihtimaline ilişkin rapor düzenler. Komiser borçlunun avukatı veya işletme yöneticisi değildir; mahkeme adına tarafsız gözetim görevi yürütür.

Konkordato Mühletinde İcra Takipleri Durur mu?

İİK m. 294 uyarınca mühlet içinde, kural olarak borçlu aleyhine 6183 sayılı Kanun kapsamındaki takipler dâhil yeni takip başlatılamaz; başlamış takipler durur, ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz kararları uygulanmaz. Takip işlemi yapılamayan alacaklar yönünden zamanaşımı ve hak düşürücü süreler de işlemez. Bu koruma, alacağın ortadan kalktığı anlamına gelmez; tahsil yöntemini konkordato süreciyle sınırlar.

İstisnalar önemlidir. İİK m. 206’nın birinci sırasındaki imtiyazlı alacaklar için haciz yoluyla takip yapılabilir. Rehinli alacaklılar rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip başlatabilir veya mevcut takibe devam edebilir; ancak mühlet içinde muhafaza tedbiri alınamaz ve rehinli mal satılamaz. Kanundaki özel koşullarda mahkeme, işletmenin faaliyeti için gerekli olmayan rehinli malın satışına izin verebilir.

Mühlet sırasında çek, senet veya faturaya dayalı bir alacağın hangi grupta olduğu ve rehinle ne ölçüde karşılandığı ayrı incelenmelidir. Genel tahsilat yolları için icra takibi ve alacak tahsili ile çek ve senet tahsilatı içeriklerimize bakabilirsiniz.

Borçlu Faaliyetine Devam Edebilir mi?

Borçlu kural olarak işinin başında kalır; ancak işlemlerini komiser gözetiminde yürütür. Mahkeme bazı işlemlerin yalnız komiser izniyle yapılmasına veya işletme faaliyetinin komiser tarafından sürdürülmesine karar verebilir. Borçlu, mahkemenin izni olmaksızın mühlet kararından itibaren rehin tesis edemez, kefil olamaz, taşınmazını veya işletmenin devamlı tesisatını devredemez ve karşılıksız tasarrufta bulunamaz. Kanundaki usule aykırı yapılan işlemler hükümsüz olabilir.

Sırf konkordato talebinde bulunulması, sözleşmeye aykırılık veya fesih sebebi sayılacağına dair kayıtlar kural olarak işletilemez. Borçlunun faaliyetinin devamı için önem taşıyan sürekli borç ilişkileri, geçmiş borçların ödenmemiş olması gerekçesiyle yalnız konkordato başvurusuna dayanılarak sona erdirilemez. Bununla birlikte sözleşmenin türü, temerrüt tarihi ve kanuni istisnalar somut sözleşme üzerinden değerlendirilmelidir.

Alacaklı Konkordatoda Ne Yapmalıdır?

Komiser, ilanla alacaklıları alacaklarını bildirmeye davet eder. İİK m. 299 uyarınca ilan tarihinden itibaren on beş gün içinde alacak kaydı yaptırmayanlar, alacakları bilançoda kayıtlı değilse konkordato projesi müzakerelerine kabul edilmez. Bu nedenle alacaklıların ilanları takip etmesi, sözleşme, fatura, teslim belgesi, banka kaydı, senet ve takip dosyası gibi dayanaklarını süresinde sunması gerekir.

Alacağın borçlu tarafından itiraza uğraması, otomatik olarak ortadan kalktığı anlamına gelmez. Mahkeme, oylama hesabında çekişmeli alacağın hesaba katılıp katılmayacağına karar verebilir; alacaklının maddi hukuka ilişkin dava hakları saklı olabilir. İlanlar ve süreler bakımından resmî ilan kanallarının ve dosya kayıtlarının düzenli kontrolü önem taşır.

Alacaklı İçin Kısa Kontrol Listesi

1. Geçici mühlet kararının ilan tarihini ve dosya numarasını kaydedin.
2. Alacağın anapara, faiz, teminat ve rehin bilgilerini belgeleyin.
3. On beş günlük kayıt süresini kaçırmadan komisere bildirim yapın.
4. Projedeki ödeme oranını muhtemel iflas tahsilatıyla karşılaştırın.
5. Toplantı, oy ve iltihak sürelerini dosyadan takip edin.
6. Tasdik edilen planın vade ve ödeme şartlarını izleyin.

Konkordato Projesi Nasıl Oylanır?

Komiser alacaklılar toplantısına başkanlık eder. İİK m. 302’ye göre proje, kaydedilmiş alacaklı ve alacak tutarı bakımından iki alternatif çoğunluktan biri sağlanırsa kabul edilmiş sayılır:

• Kaydedilmiş alacaklıların ve alacakların yarısını aşan çoğunluk veya
• Kaydedilmiş alacaklıların dörtte birini ve alacakların üçte ikisini aşan çoğunluk.

Kanunun oylama dışında bıraktığı alacaklar hesaba katılmaz. Rehinli alacaklılar, kural olarak alacağın rehinle karşılanmayan kısmı yönünden oy kullanır. Toplantıya katılamayan alacaklıların kanundaki iltihak süresi içinde oy verebilmesi mümkündür. Çoğunluğun hesabı teknik olduğundan alacağın niteliği, teminat değeri ve yakınlık ilişkileri ayrı ayrı kontrol edilmelidir.

Mahkeme Konkordatoyu Hangi Şartlarla Tasdik Eder?

Alacaklıların kabulü tek başına yeterli değildir. Mahkeme İİK m. 305’teki koşulları birlikte değerlendirir. Başlıca ölçütler şunlardır:

• Teklif edilen tutarın, adi konkordatoda borçlunun muhtemel iflası hâlinde alacaklıların elde edebileceği tutardan fazla olması,
• Teklifin borçlunun kaynaklarıyla orantılı olması ve beklenen bütün kaynakların hesaba katılması,
• Projenin kanuni alacaklı ve alacak çoğunluğuyla kabul edilmiş bulunması,
• Kanunda belirtilen imtiyazlı alacakların ve komiser izniyle doğan borçların ödenmesi veya teminata bağlanması şartının, feragat yoksa yerine getirilmesi,
• Yargılama gideri ve tasdik harcının karar öncesinde mahkeme veznesine yatırılması.

Mahkeme tasdik kararında alacaklıların hangi ölçüde alacaklarından vazgeçtiğini ve borçların hangi takvimde ödeneceğini belirtir. Uygulanmayı gözetmek üzere kayyım görevlendirilebilir. Tasdik edilen proje, kanuni kapsamındaki alacaklılar yönünden bağlayıcıdır; ancak rehinle karşılanan kısım, bazı imtiyazlı alacaklar ve kanunda sayılan diğer istisnalar bakımından ayrıca değerlendirme gerekir.

Konkordato Talebi Reddedilirse veya Plan Uygulanmazsa Ne Olur?

Başarı ihtimali kalmaz, borçlu korumayı kötüye kullanır, mahkeme iznine bağlı işlemleri ihlal eder ya da tasdik şartları oluşmazsa mühlet kaldırılabilir veya talep reddedilebilir. Borçlu iflasa tabi ise kanundaki şartların gerçekleşmesi hâlinde mahkeme iflasa karar verebilir. Bu sonuç her ret kararında kendiliğinden ve istisnasız doğan bir sonuç olarak görülmemelidir; borçlunun statüsü ve somut kanuni sebep önemlidir.

Tasdikten sonra kendisine projeye uygun ödeme yapılmayan alacaklı, kendisi bakımından konkordatonun feshini isteyebilir. Konkordatonun kötü niyetle tasdik ettirildiğinin anlaşılması hâlinde tamamen fesih gündeme gelebilir. Fesih, kanunda düzenlenen ayrı bir yargılama yoludur; yalnız ödeme gecikmesini tespit etmekle yetinilmemelidir.

Borçlu ve Alacaklı Açısından Yaygın Hatalar

Borçlu Tarafında

• İşletme sermayesi ihtiyacını düşük gösteren iyimser nakit akışı hazırlamak,
• Rehinli, imtiyazlı ve çekişmeli alacakları aynı ödeme grubunda değerlendirmek,
• İlişkili taraf işlemlerini veya malvarlığı değişikliklerini açıklamamak,
• Komiser ya da mahkeme izni gerektiren tasarrufları izinsiz yapmak,
• Projede vergi, işçilik ve finansman yüklerini yeterince hesaba katmamak.

Alacaklı Tarafında

• Geçici mühlet ilanına yapılan itirazla alacak kaydını aynı işlem sanmak,
• Alacak bildirimi için öngörülen on beş günlük süreyi kaçırmak,
• Rehin açığı, faiz başlangıcı ve kur hesabını belgesiz bırakmak,
• Projenin sunduğu tahsilatı muhtemel iflas senaryosuyla karşılaştırmadan oy vermek,
• Tasdik sonrası ödeme takvimini ve başvuru yollarını takip etmemek.

Konkordato Süreci Özet Tablo

Sonuç

Konkordato; finansal, operasyonel ve hukuki verilerin aynı projede sınandığı bir yeniden yapılandırma sürecidir. Borçlu yönünden zamanında ve şeffaf başvuru, alacaklı yönünden ise ilanların ve kayıt sürelerinin aktif takibi belirleyicidir. Geçici mühlet yalnız koruma sağlar; projenin alacaklı çoğunluğunu kazanması ve mahkemece tasdik edilmesi ayrıca gerekir.

Başvuru öncesinde borçların sınıflandırılması, rehin değerlerinin belirlenmesi, nakit akışının stres testine tabi tutulması ve olası iflas senaryosuyla karşılaştırılması gerekir. Devam eden veya planlanan takiplerin temel aşamaları için ilamsız icra takibi rehberimizi de inceleyebilirsiniz.

Güncellik notu: Bu içerik 11 Eylül 2026 tarihinde yürürlükteki genel düzenlemeler esas alınarak hazırlanmıştır. Mevzuat değişiklikleri ve somut dosyanın özellikleri sonucu etkileyebilir. Metin genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş yerine geçmez.

Resmî Kaynaklar

• 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu — Mevzuat Bilgi Sistemi
• UYAP Mevzuat ve İçtihat Programı — Adalet Bakanlığı
• İlan.gov.tr — Resmî ilan portalı