Mehir Nedir?
Mehir İslam Hukukuna özgü bir kurum olarak evlenen erkeğin kadına evlenmelerinin maddi karşılığı olacak şekilde maddi menfaat olarak hediye vermesinin şart koşulduğu değerlerdir. Kadına evliliğin güvencesini sağlamak amacıyla kadına ekonomik teminat olarak verilir. Taraflar aralarında serbestçe kararlaştırabilir.
Mehir Olarak Neler İstenebilir?
Para ile kararlaştırılabileceği gibi para ile ölçülebilen değerler olan altın, ev, araba belirli bir maldan yararlanma gibi değerler olarak da kararlaştırılabilmektedir.
Her ne olarak kararlaştırılırsa kararlaştırılsın mehrin ekonomik bir değere sahip olması gerekmektedir. Bir taşınmazın devrini içeren mehir sözleşmesi ancak resmi şekilde yapılmalıdır.
Mehir Türleri Nelerdir?
Mehir peşin olarak nehir sırasında verilebileceği gibi ileri bir tarihte verilebileceği de taraflar arasında kararlaştırılabilir. Vadeli mehrin alınabilmesi için evliliğin sona ermesi veya ölüm gibi nedenlerin gerçekleşmiş olması gerekmektedir.
Mehir Ne Zaman Verilir?
Dini nikah sırasında belirlenmesi durumunda evlenmeni gerçekleşmesi ile hemen peşinen eşe ödenmesi gerekmektedir.
Peşin ödeme ile evlenen eşe doğrudan ekonomik güvencesi sağlanmış olmaktadır. İleri tarihte ödenmesi kararlaştırılan mehir türünde ise mehrin ödemesi ancak belirli bir zaman öngörülmemiş ise; ölüm, boşanma veya evliliğin sona erdiği diğer durumlarda ödenebilecek duruma gelmiş olur.
Bu şeklide mehrin ödenme zamanı taraflar arasında serbestçe kararlaştırılabilmektedir. Mehirin ödenme zamanı açısından uyuşmazlıkların önüne geçilmesi için taraflar arasında akdedilen sözleşmenin içeriğinin anlaşılır ve açık olması önem arz etmektedir.
Mehir Hukuki Olarak Görünümü Nasıldır?
Mehir dini nikah ile belirtilebilmektedir. Evlilik resmi olarak ancak resmi nikahla sonuç doğurmaktadır. Dinin nikahla belirtilen mehrin hukuki olarak kabul edilebilir olması için ispatı, dolayısı ile yazılı şekilde yapılmış olmasına bağlıdır.
Taraflar aralarında kurdukları mehir taahhüdünü ancak yazılı olarak yapmış iseler birbirlerine karşı ileri sürebilmektedirler. Türk hukukunda mehre ilişkin doğrudan bir düzenleme bulunmamakla birlikte yazılı olarak yapılan mehir sözleşmesi (mehir senedi) bağışlama veya bağışlama vaadi sözleşmesi gibi hukuki sonuç doğurmaktadır.
Özellikle evliliğin sonra ermesi dolayısıyla ileri tarihte ödenmesi yazılı olarak kararlaştırılan mehir sözleşmesi bağışlama vaadi sözleşmesi gibi borçlar hukukunda sözleşme serbestisi kapsamında hukuki sonuç doğurmaktadır.
Güncel uyuşmazlıklarda evlilik müessesesi ile doğrudan bağlantısı dolayısı ile aile hukukuna tabii bir uyuşmazlık olduğundan mehir konusu uyuşmazlıklar aile mahkemeleri tarafından çözüme kavuşturulmaktadır.
Mehrin Hukuki Dayanağı Nedir?
Mehir esasında İslam hukukuna ve Kur-an’ı Kerimdeki hükümlere dayanır. Bu hükümlere göre de evlenme hukukunun ayrılmaz parçası haline gelmiştir. 743 Sayılı Eski Medeni Kanunu’nda mehir evliliğin asli unsuru olarak düzenlenmiş iken yürürlükte bulunan 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu’nda mehre ilişkin doğrudan bir düzenleme bulunmamaktadır.
Mehrin Hukuki Geçerliliği Nasıldır?
İlk önce her halukarda bir sözleşme olarak ihtiva edildiği dolayısıyla tarafların hukuki işlem yapabilme ehliyetine sahip olarak sözleşme ehliyetine sahip olmaları gerekmektedir. TBK hükmüne göre bağışlama vaadi niteliğinde olan mehir sözleşmeleri ancak yazılı olarak yapılmaları şartıyla geçerli olacaktır.
Mehirin miktarı taraflar arasında açık olarak belirlenmiş olması gerekmektedir. Mehirin konusu; hukuka, ahlaka ve kamu düzenine aykırı nitelikte olmaması gerekmektedir. Tarafların sözleşeme sırasında irade fesadına uğramayarak bir baskı içerisinde sözleşmeyi akdetmemiş olmaları gerekmektedir.
Mehirin Miktarı Nasıl Belirlenir?
Mehirin miktarı tarafların ekonomik durumu ve mali güçleri oranında kadının ekonomik olarak güvenliğinin sağlanması için ihtiyaç duyacağı miktarda belirlenmelidir. İslam hukukunda farklı mezhepler için alt sınırlar belirlenmiş olunup bu miktardan aşağı mehrin verilemediği durumlarda nikahın gerçekleşemeyeceği düzenlenmiştir.
Mehir Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Mehir ne zaman verilmelidir?
Mehirin verilme zamanı, taraflar arasında yapacakları sözleşme ile ister peşinen, isterlerse ileri bir tarihte ödenmesi şeklinde kararlaştırılabilmektedir.
Mehir verilmeden dini nikah yapılamaz mı?
Evet, geçerli bir dini nikah ve evlilikten bahsedebilmek için tarafların açık iradeleri ile usulüne uygun olarak mehir belirlenmiş olması gerekmektedir.
Mehir, boşanma davası ile istenebilir mi?
Evet, taraflar arasında ispat edilebilirlik açısından yazılı olarak yapılmış mehil senedi niteliğindeki mehir sözleşmesi ile ispat edildiği ölçüde tarafların boşanma aşamasında boşanma davasının mali sonuçları bakımından talep edilebilecek kalemler arasında sayılabilmektedir.
Evlenen kadın mehiri ne zaman talep edebilir?
Mehir evlenme sırasında peşinen ödenmemiş ise kadın veya mirasçıları, boşanma veya ölüm gibi evliliğin sona erdiği durumlarda mehiri talep edebilirler.
Mehir yalnızca para veya altın mı olmak zorundadır?
Hayır, mehir ekonomik değere sahip olabilecek her türlü değer olarak belirlenebilmektedir. Para ve altın dışında örneğin; taşınırlar, taşınmazlar, intifa hakkı başkaca her türlü hak veya değerler olarak belirlenebilmektedir.