CEZA HUKUKUNDA UZLAŞTIRMA (UZLAŞMA) NEDİR?

Uzlaştırma, bazı ceza dosyalarının mahkemeye gitmeden çözümlenmesini sağlar.

Ceza hukukunda uzlaştırma (uzlaşma), belirli suçlarda mağdur ile şüpheli veya sanığın tarafsız bir uzlaştırmacı eşliğinde bir araya gelerek anlaşmasını sağlayan bir kurumdur.

İstanbul’da (özellikle Kartal ve Esenyurt) ceza soruşturması ve uzlaştırma süreciyle ilgili destek almak isteyenler için bu yazıda, sürecin şartlarını ve sonuçlarını pratik şekilde açıkladık.

Uzlaştırma süreci Kartal Esenyurt ceza hukuku

Uzlaştırma (Uzlaşma) Nedir?

Uzlaştırma, kanunda açıkça uzlaşmaya tabi olduğu belirtilen bir suç nedeniyle, mağdur ile failin (şüpheli/sanık) özgür iradeleriyle anlaşmaları sürecidir. Taraflar uzlaşırsa, kanundaki koşullara göre:

Soruşturma aşamasında dosya kovuşturmaya yer olmadığı kararıyla kapanabilir,
Kovuşturma aşamasında ise edimin yerine getirilme biçimine göre davanın düşmesi veya durma gibi sonuçlar ortaya çıkabilir.

Uzlaştırma; “pazarlık” değil, suçtan doğan zararın giderilmesi ve tarafların rızasıyla ihtilafın onarıcı adalet çerçevesinde çözümlenmesidir.

Uzlaştırma Hangi Aşamada Yapılır?

Uzlaştırma;

Soruşturma aşamasında (savcılık evresi)
Kovuşturma aşamasında (mahkeme evresi)
şartları varsa uygulanabilir. (CMK m.253–254)

Hangi Suçlar Uzlaşma Kapsamındadır?

Uzlaştırma hükümlerinin uygulanabilmesi için suçun kanunda açıkça uzlaşmaya tabi sayılması gerekir. Genel kural olarak:

Soruşturulması/kovuşturulması şikâyete bağlı suçlar uzlaştırma kapsamındadır.
Şikâyete bağlı olmasa bile kanunda özel olarak belirtilen bazı suçlar da kapsamdadır.

Başlıca uzlaşmaya tabi suç örnekleri

Kasten yaralama / taksirle yaralama (bazı halleri)
Tehdit (TCK 106/1)
Hakaret (genel hakaret halleri)
Malvarlığına karşı suçlar (bazı şartlarla): hırsızlık, dolandırıcılık, güveni kötüye kullanma, suç eşyasının satın alınması vb.
Konut dokunulmazlığının ihlali
Çocuğun kaçırılması ve alıkonulması (belirli koşullarda)

Not: “Hangi suçlar uzlaşmaya tabidir?” sorusunda somut olay çok önemlidir. Suçun maddesi, nitelikli hali, mağdurun kimliği ve birlikte işlenen suçlar kapsamı değiştirebilir.

Suça Sürüklenen Çocuklarda (SSÇ) Uzlaştırma

18 yaşından küçükler açısından uzlaştırma, daha koruyucu bir sistem olarak uygulanır. Çocuklar için kapsamın daha geniş olabildiği durumlar vardır; ancak yine de kanundaki sınırlar (ör. kamu tüzel kişisine karşı suçlar / mağdurun kamu kurumu olması gibi) belirleyici olabilir. Bu nedenle, uzlaştırma sürecinin her aşamasında hukuki değerlendirme yapılması önemlidir.

Uzlaşma teklifleri çocuklara değil, kural olarak kanuni temsilcilerine yapılır.

Uzlaştırma Yapılamayacak Durumlar

Bazı suçlarda, şikâyete bağlı olsa dahi uzlaştırma mümkün değildir. Örneğin:

Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar (cinsel saldırı, cinsel taciz vb.)
Israrlı takip (belirli haller)
Kanunun uzlaştırmaya izin vermediği diğer suç tipleri

Bu nedenle, uzlaştırma sürecinin doğru yürütülmesi tarafların hak kaybı yaşamaması açısından büyük önem taşır.

Uzlaşma Sağlanırsa Ne Olur?

Uzlaştırmacı görüşmeler sonunda bir uzlaştırma raporu hazırlar ve dosyayı uzlaştırma bürosuna iletir. Büro savcısı, uzlaşmanın:

özgür iradeye dayanıp dayanmadığını
edimin hukuka uygun olup olmadığını

denetler ve uygun bulursa onaylar.

1) Soruşturma aşamasında uzlaşma (CMK m.253)

Edim hemen yerine getirilirse: kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilebilir.
Edim ileri tarihe bırakılır / taksitlendirilirse: kamu davasının açılmasının ertelenmesi gündeme gelebilir; edim yerine getirilmezse dava açılabilir.

2) Kovuşturma aşamasında uzlaşma

Edim hemen yerine getirilirse: davanın düşmesi kararı verilebilir.
Edim ileri tarihe bırakılır / taksit: durma gibi sonuçlar doğabilir; şartlar yerine getirilmezse yargılama devam eder.

Uzlaşma Sonrası Tazminat Davası Açılabilir mi?

Taraflar bu süreçten sonra, uzlaşma anında öngörülemeyen veya sonradan ortaya çıkan zararlar hariç olmak üzere, aynı olay nedeniyle maddi/manevi tazminat davası açılması kural olarak mümkün değildir. (CMK m.253/19)

Uzlaşma Teklifi Kime Yapılır? (Çok Kritik)

Uzlaşma teklifinin kural olarak bizzat şüpheli/sanık ve mağdura yapılması gerekir. Tarafların avukatı olsa bile, vekâletnamede uzlaşmayı kabul/ret konusunda açık özel yetki yoksa teklif doğrudan avukata yapılamaz.

Muhatap cezaevi / askerlik gibi ulaşılması güç yerdeyse, resmî tebligat ile iradesi sorulmalıdır.
Mağdur bir şirket gibi özel hukuk tüzel kişisiyse, belirli koşullarda vekile teklif yapılabilir.

Uzlaştırma Süresi Ne Kadardır?

Uygulamada uzlaştırmacı, dosyayı aldıktan sonra kural olarak 30 gün içinde sonuçlandırır; gerekli hâllerde savcı onayıyla 20 güne kadar uzatılabilir. (Yönetmelik hükümleri)

Arabuluculuk ile Uzlaştırma Arasındaki Fark

Uzlaştırma: Ceza hukukuna özgüdür. Amaç, belirli şartlarda ceza soruşturması/kovuşturmasının sona ermesine yol açabilecek bir onarıcı adalet mekanizmasıdır.
Arabuluculuk: Özel hukuk uyuşmazlıklarına ilişkindir (iş, kira, alacak, tazminat vb.). Tarafların serbestçe tasarruf edebileceği haklarda anlaşma sağlar.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

1) Uzlaşmayı kabul edersem suçlu sayılır mıyım?

Hayır. Uzlaşmayı kabul etmek tek başına “suçu ikrar” anlamına gelmez. Süreçteki beyanların delil niteliği ve dosyanın sonuçları somut olaya göre değerlendirilir.

2) Uzlaştırmacıya ücret öder miyim?

Uzlaşma gerçekleşirse, uzlaştırmacı ücreti ve giderlerin taraflara yansıtılmaması esastır; ancak uygulama somut dosya ve giderlere göre değişebilir.

3) Uzlaştırma her suçta olur mu?

Hayır. Sadece kanunda açıkça uzlaşmaya tabi olduğu belirtilen suçlarda uygulanabilir; özellikle bazı suç tiplerinde uzlaştırma yasaktır.

4) Uzlaştıktan sonra tazminat davası açabilir miyim?

Kural olarak hayır. Uzlaşma anında öngörülemeyen veya sonradan ortaya çıkan zararlar istisna olabilir.

5) Karşı taraf teklifi reddederse ne olur?

Uzlaştırma olumsuz sonuçlanırsa soruşturma/kovuşturma normal şekilde devam eder.

6) Uzlaştırma süreci ne kadar sürer?

Genellikle 30 gün, zorunlu hâllerde 20 güne kadar uzatma mümkündür.

İstanbul’da (Kartal / Esenyurt) Uzlaştırma Süreci İçin Hukuki Destek

Uzlaştırma süreci; teklif usulü, hak kaybı riskleri, edim planı ve tazminat yasağı gibi sonuçları nedeniyle dikkatli yürütülmelidir. Somut olayınıza göre uzlaştırmanın uygulanabilirliği ve en doğru yol haritası için hukuki değerlendirme yapılması önemlidir.

Uzlaştırma sürecinin doğru yürütülmesi, tarafların hak kaybı yaşamaması açısından büyük önem taşır.