Kullanmak için uyuşturucu madde bulundurmak, Türk Ceza Kanunu’nun 191. maddesinde düzenlenen ve toplum sağlığını korumayı amaçlayan bir suç tipidir. Kanun koyucu, bu suçta bireyi sadece cezalandırmayı değil, aynı zamanda tedavi ederek topluma kazandırmayı hedefler. Bu suçun maddi unsurları, uyuşturucuyla mücadelenin temel taşlarını oluşturur.
Uyuşturucu Madde Kullanma ve Bulundurma Suçu Nedir?
TCK 191 uyarınca; uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alan, kabul eden, bulunduran veya kullanan kişiler 2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Ancak bu suçta süreç, diğer hapis cezalarından farklı işler. TCK 191 maddesinde tanımlanan bu suç tipi, hukuk tekniği açısından seçimlik hareketli bir suç olarak kabul edilir. Kanun koyucu, uyuşturucu madde ile kurulan temasın her aşamasını suç kapsamına alarak, bağımlılığın oluşmasını henüz başlangıç safhasında engellemeyi amaçlamıştır.
Kullanmak için Uyuşturucu Bulundurma Suçunun Seçimlik Hareketleri Nelerdir?
Bu suç dört farklı şekilde işlenebilir:
Satın Alma:
Bedel karşılığı temin etme.
Kabul Etme:
Bedelsiz (hediye/ikram) teslim alma.
Bulundurma:
Kişisel kullanım amacıyla hakimiyetinde tutma.
Kullanma:
Maddenin vücuda alınması.
Uyuşturucu Madde Bulundurma Suçunda Manevi Unsur ve Kast (TCK 191)
Doğrudan Kast Şartı:
Bilerek ve İsteyerek Bulundurma
Kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma suçu, manevi unsuru itibarıyla ancak doğrudan kast ile işlenebilir. Hukuk sistemimizde bu suçun aşağıdaki şekillerde işlenmesi mümkün değildir:
- Taksirle: Dikkatsizlik veya tedbirsizlik sonucu.
- Olası Kastla: “Olursa olsun” mantığıyla hareket ederek.
Suçun oluşması için failin, elindeki maddenin uyuşturucu veya uyarıcı madde olduğunu bilmesi ve bu maddeyi sadece kendi kullanımı için bulundurma iradesini taşıması şarttır.
Uyuşturucu madde bulundurma suçunun hukuki boyutu değerlendirilirken sadece eyleme değil, failin niyetine yani suçun manevi unsuruna bakılır. kullanmak için uyuşturucu bulundurma suçu kapsamında yargılamanın kaderini belirleyen en önemli faktör, failin bu maddeyi hangi amaçla elinde tuttuğudur.
Kullanmak için Uyuşturucu Bulundurma Suçunda Denetimli Serbestlik Süreci Nasıl İşler?
Tedavi ve Takip:
Kişi gerekirse hastaneye sevk edilerek tedavi altına alınır.
İdrar Testleri:
Savcılık, kişinin uyuşturucu kullanıp kullanmadığını tespit etmek için yılda en az 2 kez test yapılmasını ister.
Yükümlülüklere Uyum:
Eğer kişi 5 yıl boyunca kurallara uyar ve tekrar uyuşturucu kullanmazsa, hakkında “Kovuşturmaya Yer Olmadığı Kararı” (takipsizlik) verilir ve dosya kapanır.
Kullanmak için Uyuşturucu Bulundurma Suçunun Cezayı Artıran Nitelikli Halleri
Okul ve Hastane Yakınında Yakalanma
TCK 191, Suçun işlendiği yer, verilecek cezanın miktarını doğrudan etkiler. TCK 191/10 maddesine göre;
Okul, yurt, hastane, kışla veya ibadethane gibi toplu alanlara, 200 metreden yakın mesafedeki umumi yerlerde suçun işlenmesi durumunda, Ceza yarı oranında artırılır.
Kullanmak için Uyuşturucu Bulundurma Suçunun Soruşturma Evresi
Bu suçun soruşturma aşamasında Cumhuriyet savcısı, diğer suçlardan farklı olarak, CMK 171’deki genel şartlara bakmaksızın beş yıl süreyle kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar vermek zorundadır. Bu bir takdir yetkisi değil, yasal bir zorunluluktur. Bu kararla birlikte şüpheli hakkında en az bir yıl süreyle denetimli serbestlik tedbiri uygulanır.
Kullanmak için Uyuşturucu Bulundurma Suçunun Kovuşturma Evresi
Dava açıldıktan sonra yargılama, suçun işlendiği yerdeki Asliye Ceza Mahkemesi tarafından yürütülür.
Kullanmak için Uyuşturucu Bulundurma Suçunda Kamu Davasının Açılmasının Ertelenmesi
TCK 191/2 uyarınca, bu suçtan ilk kez hakkında işlem yapılan kişi hakkında 5 yıl süreyle kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı verilir. Bu süreçte şüpheliye en az 1 yıl denetimli serbestlik uygulanır.
Şayet şüpheli beş yıllık erteleme ve denetim süresini; yükümlülüklerine uyarak, tedavi gereklerini yerine getirerek ve tekrar uyuşturucu kullanmayarak temiz bir şekilde tamamlarsa, savcılık tarafından kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir.
Bu durumda dosya tamamen kapanır ve kişinin adli siciline bu suçla ilgili bir mahkumiyet yansımaz.
Kullanmak için Uyuşturucu Bulundurma Suçuna Etkin Pişmanlık
Uyuşturucu madde bulunduran kişi, belirli şartlar altında ceza almaktan kurtulabilir veya cezasında indirim alabilir.
TCK 191 – Kullanmak İçin Uyuşturucu Bulundurma Suçu Özeti
| Konu Başlığı | Uygulama Detayı ve Şartlar |
|---|---|
| Temel Ceza Miktarı | 2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası. |
| Dava Açılmasının Ertelenmesi | İlk yakalanmada savcılık 5 yıl süreyle erteleme kararı verir. |
| Denetimli Serbestlik | Erteleme süresi içinde en az 1 yıl denetim ve tedavi uygulanır. |
| Ceza Artırım Sebebi | Okul, yurt, hastane gibi yerlere 200 metreden yakın olması (1/2 artırım). |
| İhlal Sonuçları | Denetim şartına uyulmazsa veya tekrar madde kullanılırsa kamu davası açılır. |
| Adli Sicil (Sabıka) | Erteleme süresince kayıt “Adli Sicil Arşivi”nde tutulur, normal sabıkada görünmez. |
| Etkin Pişmanlık | Satıcıyı veya kaynağı bildirme halinde cezasızlık veya indirim (TCK 192). |
Kullanmak İçin Uyuşturucu Madde Bulundurma Suçu Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
1.Uyuşturucu madde bulundurmak suçundan yakalandım, doğrudan hapse girer miyim?
Hayır, ilk kez bu suçtan dolayı işlem gören bir kişi hakkında kural olarak doğrudan hapis cezası verilmez. Kanun gereği Cumhuriyet savcısı, 5 yıl süreyle “Kamu Davasının Açılmasının Ertelenmesi” (KDAE) kararı verir. Bu süreçte kişi denetimli serbestlik ve tedavi yükümlülüklerine uyarsa dava hiç açılmaz. Ancak bu yükümlülükler ihlal edilirse veya erteleme süresi içinde suç tekrarlanırsa dava açılır ve hapis cezası gündeme gelebilir. Ancak bu durumlarda bir ceza avukatına danışmanızda fayda vardır.
2. Denetimli serbestlik dosyam varken tekrar yakalanırsam ne olur?
Erteleme veya denetimli serbestlik süresi içerisinde tekrar uyuşturucu madde satın almak, bulundurmak veya kullanmak, mevcut erteleme kararının ihlali anlamına gelir. Bu durumda savcılık erteleme kararını kaldırarak hakkınızda Kamu Davası açar. Önemli bir detay olarak; erteleme süresindeki ikinci kullanım için ayrı bir soruşturma açılmaz, bu durum ilk suçun ertelemesinin ihlal nedeni sayılır.
3. Uyuşturucu bulundurma suçu sabıkaya işler mi?
Kamu davasının açılmasının ertelenmesi (KDAE) kararı, standart adli sicil kaydında (sabıka kaydı) görünmez. Bu kayıtlar sadece adli makamlarca görülebilen özel bir sisteme kaydedilir. Eğer 5 yıllık erteleme süresi başarıyla tamamlanırsa ve takipsizlik kararı verilirse, bu durum kişinin sabıka kaydına hiçbir şekilde yansımaz. Ancak ihlal sonucu dava açılıp mahkumiyet verilirse, bu karar adli sicile işlenir.
4. Okul veya hastane yakınında yakalanmanın cezası neden daha fazla?
TCK 191/10 maddesi uyarınca; uyuşturucu kullanma veya bulundurma eylemi okul, yurt, hastane, kışla veya ibadethane gibi toplu bulunulan yerlerin 200 metre yakınında gerçekleşirse ceza yarı oranında artırılır. Bunun nedeni, bu alanların korunması gereken hassas bölgeler olması ve uyuşturucunun buralarda yayılmasının toplum sağlığı için çok daha büyük bir tehlike arz etmesidir.
5. “İçmek için bulunduruyordum” demek cezayı düşürür mü?
İçmek için bulundurma beyanı, suçun niteliğini uyuşturucu ticaretinden (TCK 188) uyuşturucu kullanma suçuna (TCK 191) çekmek için kullanılan bir savunmadır. Eğer yakalanan madde miktarı kişisel kullanım sınırları içindeyse ve satışa dair (terazi, paketleme vb.) delil yoksa, bu savunma kişinin daha ağır olan ticaret suçundan değil, daha hafif olan kullanım suçundan yargılanmasını sağlar.
6. Denetimli serbestlikte idrar testi pozitif çıkarsa ne olur?
Denetimli serbestlik süresince yapılan idrar testinin pozitif çıkması, kişinin tedavi gereklerine ve yükümlülüklerine uymadığını gösterir. Bu durum bir ihlaldir. Denetimli Serbestlik Müdürlüğü bu durumu savcılığa bildirir ve savcı, dördüncü fıkra uyarınca erteleme kararını kaldırarak sanık hakkında asliye ceza mahkemesinde kamu davası açar.