İftira TCK Madde 267
(1)
Yetkili makamlara ihbar veya şikayette bulunarak ya da basın ve yayın yoluyla, işlemediğini bildiği halde, hakkında soruşturma ve kovuşturma başlatılmasını ya da idari bir yaptırım uygulanmasını sağlamak için bir kimseye hukuka aykırı bir fiil isnat eden kişi, bir yıldan dört yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
(2)
Fiilin maddî eser ve delillerini uydurarak iftirada bulunulması halinde, ceza yarı oranında artırılır.
(3)
Yüklenen fiili işlemediğinden dolayı hakkında beraat kararı veya kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmiş mağdurun aleyhine olarak bu fiil nedeniyle gözaltına alma ve tutuklama dışında başka bir koruma tedbiri uygulanmışsa, yukarıdaki fıkralara göre verilecek ceza yarı oranında artırılır.
(4)
Yüklenen fiili işlemediğinden dolayı hakkında beraat kararı veya kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmiş olan mağdurun bu fiil nedeniyle gözaltına alınması veya tutuklanması halinde; iftira eden, ayrıca kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçuna ilişkin hükümlere göre dolaylı fail olarak sorumlu tutulur.
(5)
Mağdurun ağırlaştırılmış müebbet hapis veya müebbet hapis cezasına mahkûmiyeti halinde, yirmi yıldan otuz yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.
(6)
Mağdurun mahkûm olduğu hapis cezasının infazına başlanmış ise, beşinci fıkraya göre verilecek ceza yarısı kadar artırılır.
(7)
İptal: Anayasa Mahkemesi’nin 17/11/2011 tarihli ve E.: 2010/115, K.: 2011/154 sayılı Kararı ile.
(8)
İftira suçundan dolayı dava zamanaşımı, mağdurun fiili işlemediğinin sabit olduğu tarihten başlar.
(9)
Basın ve yayın yoluyla işlenen iftira suçundan dolayı verilen mahkûmiyet kararı, aynı veya eşdeğerde basın ve yayın organıyla ilan olunur. İlan masrafı, hükümlüden tahsil edilir.
İftira Suçu Nedir?
Günlük hayatta sıklıkla karşılaşılan “çamur at izi kalsın” anlayışı, hukuk düzeninde çok ağır yaptırımları olan bir suç tipidir.
İftira suçu, bir kimsenin işlemediğini bildiğiniz bir fiili, o kişi işlemiş gibi yetkili makamlara bildirmektir.
Ancak her yalan beyan veya her kötü söz hukukta iftira suçunu oluşturmaz.
İftira Suçu Tanımı
İftira, bir kişinin onuruna saldırmaktan öte, devletin adalet mekanizmasını yanıltmaya yönelik bir eylemdir.
Türk Ceza Kanunu‘na göre bir eylemin iftira sayılabilmesi için;
- isnat edilen fiilin gerçek dışı olması
- bu durumun bilinerek yapılması gerekir
Pek çok kişi birine hırsız veya dolandırıcı demeyi iftira ile karıştırmaktadır. Oysa aradaki fark oldukça keskindir.
Somut anlatmak gerekirse; bir kimseye karşı kötü söz söylemek veya hakaret etmek kişinin onurunu kırıp rencide olmasını sağlarken, onun resmi makamlara şikayet edilmesi yargılanıp ceza alması sonucunu doğurabilmektedir.
Bu sebeplerden dolayı bir kişiye karşı “hırsız” demek hakaret suçunu, karakola gidip hırsızlık yaptığı gerekçesiyle şikayetçi olmak ise iftira suçunu oluşturacaktır.
İftira Suçunun Oluşma Şartları Nelerdir?
İftira suçunun oluşumu, iftiraya konu durumun soruşturma makamlarına ihbarı ile gerçekleşmektedir.
Birine iftira niteliğinde sözler söyleyip bunu resmiyete dökmezseniz, bu eylem iftira suçu kapsamında değerlendirilmez.
İftira suçu, yalnızca bir yalan değil; yalanın devlet mekanizması kullanılarak hukuk eliyle cezaya dönüştürülme çabasıdır.
Bu sebeplerden dolayı iftira suçu zarar suçu değil, tehlike suçudur.
İhbar ve Şikayet Yoluyla İftira
Şikayet Yoluyla İftira
Suçun doğrudan mağduru veya zarar göreni olduğunu iddia eden kişinin, aslında yaşanmamış hukuka aykırı bir fiili yetkili makamlara bildirmesidir.
İhbar Yoluyla İftira
Re’sen soruşturulabilecek suçlarda, herhangi bir kişinin asılsız bilgiyi resmi makamlara iletmesidir.
İftira Suçunda Korunan Hukuki Değer Nedir?
İftira, sadece şahıslara değil, doğrudan adalete karşı işlenmiş bir suçtur.
Masum bir kişinin yargılanma riskiyle karşı karşıya kalmasına neden olur.
İftira bir yalan değil, yalanın hukuk eliyle bir silaha dönüştürülme çabasıdır.
İftira Suçunun Cezası Nedir?
Türk Ceza Kanunu’nun 267. maddesi uyarınca;
Temel ceza: 1 yıldan 4 yıla kadar hapis cezasıdır.
Ancak;
- Gözaltı veya tutuklama uygulanmışsa
- Haksız mahkumiyet gerçekleşmişse
- Müebbet hapis söz konusuysa
ceza ağırlaştırılır.
İftira Suçunda Cezayı Artıran Nitelikli Haller
Maddi Delil Uydurma
(2) Fiilin maddî eser ve delillerini uydurarak iftirada bulunulması halinde, ceza yarı oranında artırılır.
Koruma Tedbirleri Uygulanması
(3) … başka bir koruma tedbiri uygulanmışsa, ceza yarı oranında artırılır.
Tutuklama Halinde
Fail hem iftira suçundan, hem de kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçundan sorumlu olur.
İftiraya Suçu Mağdur Hapis Cezası Alır İse Durum Ne Olur?
Müebbet Mahkumiyet
(5) … yirmi yıldan otuz yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.
İnfaz Başlamışsa
(6) … verilecek ceza yarısı kadar artırılır.
| Suçun İşleniş Biçimi / Durumu | Öngörülen Ceza Miktarı |
|---|---|
| Temel İftira Suçu (TCK 267/1) | 1 Yıldan 4 Yıla Kadar Hapis |
| Maddi Delil Uydurularak İşlenirse | Ceza 1/2 (Yarı) Oranında Artırılır |
| Mağdur Hakkında Koruma Tedbiri Uygulanırsa | Ceza 1/2 (Yarı) Oranında Artırılır |
| Mağdur Müebbet Hapis Cezası Alırsa | 20 Yıldan 30 Yıla Kadar Hapis |
| Mağdurun İnfazı Başlamışsa | Verilecek Ceza 1/2 Oranında Artırılır |
İftira Suçunun Basın Yayın Organları Aracılığıyla İşlenmesi
Basın yoluyla yapılan iftira, mağdurun lekelenmeme hakkını ağır şekilde ihlal eder.
Mahkumiyet kararı aynı yayın organında ilan edilir.
İftira Suçuna Teşebbüs Mümkün Müdür?
İhbar yetkili makama ulaşmadan engellenirse teşebbüs hükümleri uygulanabilir.
İftira Suçunda İçtima
Birden fazla kişiye veya birden fazla kez işlenmesi halinde zincirleme suç hükümleri uygulanabilir.
İftira Suçunda Zamanaşımı
(8) İftira suçundan dolayı dava zamanaşımı, mağdurun fiili işlemediğinin sabit olduğu tarihten başlar.
İftira Suçunda Etkin Pişmanlık (TCK m. 269)
Soruşturma Başlamadan Önce
Cezanın 5/4 oranında indirimi mümkündür.
Kovuşturma Öncesi
Cezanın 4/3 oranında indirimi mümkündür.
Yargılama Sonrası
İndirim oranı kademeli olarak düşer.
| Pişmanlık Gösterilen Aşama | Ceza İndirim Oranı |
|---|---|
| Mağdur Hakkında Soruşturma Başlamadan Önce | Ceza 4/5 Oranında İndirilir |
| Mağdur Hakkında Kovuşturma Başlamadan Önce | Ceza 3/4 Oranında İndirilir |
| Hükümden Önce (Yargılama Sırasında) | Ceza 2/3 Oranında İndirilir |
| Mahkumiyet Sonrası (İnfaz Başlamadan) | Ceza 1/2 Oranında İndirilir |
| İnfaz Başladıktan Sonra | Ceza 1/3 Oranında İndirilir |
İftira Suçunda Manevi Tazminat Davası
Mağdur, ceza davasından bağımsız olarak manevi tazminat davası açabilir.
Amaç, mağdurun zenginleşmesi değil; bozulan manevi dengenin yeniden tesis edilmesidir.
Başkasına Ait Kimlik Bilgilerinin Kullanılması (TCK m. 268)
Fail, başkasının kimliğini kullanarak soruşturmayı o kişiye yöneltirse, iftira hükümlerine göre cezalandırılır.
Suç Uydurma ve İftira Arasındaki Fark
İftira, belirli bir kişiyi hedef alır.
Suç uydurma ise belirli bir kişi olmaksızın hayali bir suçu ihbar etmektir.,
Her iki durumda da alanında uzman bir ceza avukatı desteği alınması faydanıza olacaktır.
İftira Suçu Hakkında SSS
1. Birine sadece hırsız demek iftira sayılır mı?
Hayır. Bu durum hakaret suçunu oluşturur.
2. Mağdurun hapse girmesi şart mı?
Hayır. Suç, ihbarın makama ulaşmasıyla tamamlanır.
3. Zamanaşımı ne zaman başlar?
Mağdurun suçsuzluğunun kesinleştiği tarihte.
4. Yanlışlıkla yapılan şikayet iftira mıdır?
Hayır. İftira için doğrudan kast gerekir.
5. Başkasının kimliğini kullanırsam?
TCK 268 kapsamında doğrudan iftira hükümleri uygulanır.
6. Pişmanlık halinde ceza kalkar mı?
Zamanlamaya göre ciddi indirim uygulanabilir.